๑๒. อาฬวกสุตฺตวณฺณนา

[๒๔๖] ทฺวาทสเม อาฬวิยนฺติ อาฬวีติ ตํ รฏฺฐํปิ นครํปิ วุจฺจติ. ๔- ตญฺจ ภวนํ นครสฺส อวิทูเร คาวุตมตฺเต ฐิตํ, ภควา ตตฺถ วิหรนฺโต ตํ นครํ อุปนิสฺสาย อาฬวิรฏฺเฐ ๕- วิหรตีติ วุตฺโต. อาฬวกสฺส ยกฺขสฺส ภวเนติ เอตฺถ ปน อยํ อนุปุพฺพีกถา:- อาฬวโก กิร ราชา วิวิธนาฏกุปโภเค ฉฑฺเฑตฺวา โจรปฏิพาหนตฺถํ ปฏิราชนิเสธนตฺถํ พฺยายามกรณตฺถญฺจ ๖- สตฺตเม ทิวเส ๗- มิควํ คจฺฉนฺโต เอกทิวสํ พลกาเยน สทฺธึ กติกํ อกาสิ "ยสฺส ปสฺเสน มิโค ปลายติ, ตสฺเสว โส ภาโร"ติ. อถ ตสฺเสว ปสฺเสน มิโค ปลายิ, ชวสมฺปนฺโน ราชา ธนุํ คเหตฺวา ปตฺติโกว ติโยชนํ ตํ มิคํ อนุพนฺธิ. เอณิมิคา จ ติโยชนเวคาเอว โหนฺติ. อถ ปริกฺขีณชวํ ตํ มิคํ อุทกฏฺฐานํ ๘- ปวิสิตฺวา ฐิตํ วธิตฺวา ทฺวิธา เฉตฺวา อนตฺถิโกปิ มํเสน "นาสกฺขิ มิคํ คเหตุนฺ"ติ อปวาทโมจนตฺถํ กาเชนาทาย อาคจฺฉนฺโต นครสฺสาวิทูเร พหลปตฺตปลาสํ มหานิโคฺรธํ ทิสฺวา ปริสฺสมวิโนทนตฺถํ ตสฺส มูลมุปคโต. ตสฺมึ จ นิโคฺรเธ อาฬวโก ยกฺโข มหาราชสนฺติกา ภวนํ ลภิตฺวา มชฺฌนฺติกสมเย ตสฺส รุกฺขสฺส ฉายาย ผุฏฺโฐกาสํ ปวิฏฺเฐ ปาณิโน ขาทนฺโต ปฏิวสติ. โส ตํ ทิสฺวา ขาทิตุํ อุปคโต. ราชา เตน สทฺธึ กติกํ อกาสิ "มุญฺจ มํ, อหํ เต ทิวเส ทิวเส มนุสฺสญฺเจว ๙- ถาลิปากญฺจ เปเสสฺสามี"ติ. ยกฺโข "ตฺวํ ราชูปโภเคน ปมตฺโต น สริสฺสสิ, อหํ

@๔ ฉ.ม., อิ. อยํปาโฐ น ทิสฺสติ ๕ ฉ.ม. อาฬวิยํ, อิ. อาฬวิยํ วิหรนฺโตติ