๓. กิสาโคตมีสุตฺตวณฺณนา

[๑๖๔] ตติเย กิสาโคตมีติ อปฺปมํสโลหิตตาย กิสา, โคตมีติ ปนสฺสา นามํ. ปุพฺเพ กิร สาวตฺถิยํ เอกสฺมึ กุลฆเร ๑- อสีติโกฏิธนํ สพฺพํ องฺคารํว ๒- ชาตํ. กุฏุมฺพิโก "องฺคารชาตานิ ๓- อนีหริตฺวา ๔- "อวสฺสํ โกจิ ปุญฺญวา ภวิสฺสติ, ตสฺส ปุญฺเญน ปุน ปากติกํ ภวิสฺสตี"ติ สุวณฺณหิรญฺญสฺส ปาติโย ๕- ปูเรตฺวา อาปเณ ฐเปตฺวา สมีเป นิสีทิ. อเถกา ทุคฺคตกุลสฺส ธีตา "อฑฺฒมาสกํ คเหตฺวา ทารุสากํ อาหริสฺสามี"ติ วีถิคตา ตํ ทิสฺวา กุฏุมฺพิกํ อาห "อาปเณ ตาว ธนํ เอตฺตกํ, เคเห กิตฺตกํ ภวิสฺสตี"ติ. กึ ทิสฺวา อมฺม เอวํ กเถสีติ. อิมํ หิรญฺญสุวณฺณนฺติ. โส "ปุญฺญวตี เอสา ภวิสฺสตี"ติ ตสฺสา วสนฏฺฐานํ ปุจฺฉิตฺวา อาปเณ ภณฺฑํ ปฏิสาเมตฺวา ตสฺสา มาตาปิตโร อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาห "อมฺหากํ เคเห วยปฺปตฺโต ทารโก อตฺถิ, ตสฺเสตํ ทาริกํ เทถา"ติ. กึ สามิ ทุคฺคเตหิ สทฺธึ เกฬึ กโรสีติ. มิตฺตสนฺถโว นาม ทุคฺคเตหิปิ สทฺธึ โหติ, เทถ นํ, กุฏุมฺพสามินี ภวิสฺสตีติ นํ คเหตฺวา ฆรํ อาเนสิ. ๖- สา สํวาสมนฺวาย ปุตฺตํ วิชาตา. ปุตฺโต ปทสา อาหิณฺฑนกาเล กาลมกาสิ. สา ทุคฺคตกุเล อุปฺปชฺชิตฺวา มหากุลํ คนฺตฺวาปิ "ปุตฺตวินาสํ ปตฺตมฺหี"ติ อุปฺปนฺนพลวโสกา ปุตฺตสฺส สรีรกิจฺจํ วาเรตฺวา ตํ มตกเฬวรํ อาทาย นคเร วิปฺปลปนฺตี วิจรติ.

เอกทิวสํ มหติยา พุทฺธวีถิยา ทสพลสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา "ปุตฺตสฺส เม อโรคภาวตฺถาย เภสชฺชํ เทถ ภควา"ติ อาห. คจฺฉ สาวตฺถึ อาหิณฺฑิตฺวา ยสฺมึ เคเห มตปุพฺโพ นตฺถิ, ตโต สิทฺธตฺถกํ อาหร, ปุตฺตสฺส เต เภสชฺชํ ภวิสฺสตีติ. สา นครํ ปวิสิตฺวา ธูรเคหโต ปฏฺฐาย ภควตา วุตฺตนเยน คนฺตฺวา สิทฺธตฺถกํ ยาจนฺตี ฆเร ฆเร "กุโต ตฺวํ เอวรูปํปิ ฆรํ ปสฺสิสฺสสี"ติ ๗- วุตฺตา กติปยานิ เคหานิ อาหิณฺฑิตฺวา "สพฺเพสํปิ กิรายํ ธมฺมตา, น มยฺหํ ปุตฺตสฺเสวา"ติ สาลายํ ฉวํ ฉฑฺเฑตฺวา ปพฺพชฺชํ ยาจิ. สตฺถา "อิมํ ปพฺพาเชตู"ติ ภิกฺขุนูปสฺสยํ เปเสสิ. สา ขุรคฺเคเยว อรหตฺตํ ปาปุณิ. อิมํ เถรึ สนฺธาย "อถโข กิสาโคตมี"ติ วุตฺตํ.