@ปวยฺห ปวยฺหาหํ* อานนฺท วกฺขามิ, สิกฺขากามา, เตสํ สุวิญฺเญยฺยํ กตฺวา อากงฺเขยฺยสุตฺตาทิสทิสํ ธมฺมํ เทเสติ, "อภิรม ติสฺส, อภิรม ติสฺส, อหโมวาเทน อหมนุคฺคเหน อหมนุสาสนิยา"ติ ๑- จ เน ๒- สมสฺสาเสติ. อยํ อนุคฺคหมุเขน เทสนา.

อยํ ปน เทวปุตฺโต มานตฺถทฺโธ ปณฺฑิตมานี, เอวํ กิรสฺส อโหสิ:- อหํ โอฆํ ชานามิ, ตถาคตสฺส โอฆติณฺณภาวํ ชานามิ, "อิมินา ปน การเณน ติณฺโณ"ติ เอตฺตกมตฺตํ น ชานามิ. อิติ มยฺหํ ญาตเมว พหุํ, ๓- อปฺปํ อญฺญาตํ, ตมหํ กถิตมตฺตเมว ชานิสฺสามิ. กึ หิ นาม ตํ ภควา วเทยฺย, ยสฺสาหํ อตฺถํ น ชาเนยฺยนฺ"ติ. ๔- อถ สตฺถา "อยํ กิลิฏฺฐวตฺถํ วิย รงฺคชาตํ อภพฺโพ อิมํ มานํ อปฺปหาย เทสนํ สมฺปฏิจฺฉิตุํ, มานนิคฺคหํ ตาวสฺส กตฺวา ปุน นีจจิตฺเตน ปุจฺฉนฺตสฺส ปกาเสสฺสามี"ติ ปฏิจฺฉนฺนํ กตฺวา ปญฺหํ กเถสิ. โสปิ นีหตมาโน อโหสิ, สา จสฺส นีหตมานตา อุตฺตริปญฺหปุจฺฉเนเนว เวทิตพฺพา. ตสฺส ปน ปญฺหปุจฺฉนสฺส อยมตฺโถ:- กถํ ปน ตฺวํ มาริส อปฺปติฏฺฐํ อนายูหํ โอฆมตริ, ยถาหํ ชานามิ, เอวมฺเม กเถหีติ.

อถสฺส ภควา กเถนฺโต ยทาสฺวาหนฺติอาทิมาห. ตตฺถ ยทาสฺวาหนฺติ ยสฺมึ กาเล อหํ. สุกาโร นิปาตมตฺตํ. ยถา จ เอตฺถ, เอวํ สพฺพปเทสุ. สํสีทามีติ ปฏิจฺฉนฺนํ กตฺวา อตรนฺโต ตตฺเถว โอสีทามิ. นิพฺพุยฺหามีติ ฐาตุํ อสกฺโกนฺโต อติวตฺตามิ. อิติ ฐาเน จ วายาเม จ โทสํ ทิสฺวา อติฏฺฐนฺโต อวายมนฺโต โอฆมตรินฺติ เอวํ ภควตา ปโญฺห กถิโต. เทวตายปิ ปฏิวิทฺโธ, น ปน ปากโฏ, ตสฺส ปากฏกรณตฺถํ ๕- สตฺต ทุกา ทสฺสิตา. กิเลสวเสน หิ สนฺติฏฺฐนฺโต สํสีทติ นาม, อภิสงฺขารวเสน อายูหนฺโต นิพฺพุยฺหติ นาม. ตณฺหาทิฏฺฐีหิ วา สนฺติฏฺฐนฺโต สํสีทติ นาม, อวเสสกิเลสานญฺเจว อภิสงฺขารานญฺจ วเสน อายูหนฺโต นิพฺพุยฺหติ นาม. ตณฺหาวเสน วา สนฺติฏฺฐนฺโต สํสีทติ นาม, ทิฏฺฐิวเสน อายูหนฺโต นิพฺพุยฺหติ นาม, สสฺสตทิฏฺฐิยา วา สนฺติฏฺฐนฺโต สํสีทติ นาม, อุจฺเฉททิฏฺฐิยา อายูหนฺโต นิพฺพุยฺหติ นาม. โอลียนาภินิเวสา หิ ภวทิฏฺฐิ, อติธาวนาภินิเวสา วิภวทิฏฺฐิ. ลีนวเสน วา สนฺติฏฺฐนฺโต สํสีทติ นาม,