@๔ ฉ.ม., อิ. ภิกฺขาหารํ อุทาหุ โน"ติ อาวชฺชมานา ตสฺส วิพฺภมิตุกามตาย นิสินฺนภาวํ ญตฺวา "มา เหว โข เม เทวตานํ อนฺตเร ลชฺชํ อุปฺปาเทยฺย, คจฺฉามิสฺส วิพฺภมเน อนฺตรายํ กโรมี"ติ อาคนฺตฺวา สรีเร อธิมุจฺจิตฺวา คีวํ ปริวตฺเตตฺวา ภูมิยํ ปาเตสิ. โส อกฺขีหิ ปริวตฺเตหิ ๑- เขเฬน ปคฺฆรนฺเตน ภูมิยํ วิปฺผนฺทติ. เตน วุตฺตํ "ยกฺเขน คหิโต โหตี"ติ.

อภาสีติ อุปาสิกา ปุตฺตสฺส ตํ วิปฺปการํ ทิสฺวา เวเคนาคนฺตฺวา ๒- ปุตฺตํ อาลิงฺคิตฺวา ๓- อูรูสุ นิปชฺชาเปสิ. สกลคามวาสิโน อาคนฺตฺวา พลิกมฺมาทีนิ กโรนฺติ. อุปาสิกา ปริเทวมานา อิมา คาถาโย อภาสิ. ปาฏิหาริยปกฺขญฺจาติ มนุสฺสา "อฏฺฐมีอุโปสถสฺส ปจฺจุคฺคมนญฺจ อนุคฺคมนญฺจ กริสฺสามา"ติ สตฺตมีนวมิยาปิ ๔- อุโปสถงฺคานิ สมาทิยนฺติ, จาตุทฺทสีปณฺณรสีนํ ๕- ปจฺจุคฺคมนานุคฺคมนํ กโรนฺตา เตรสิยาปิ ปาฏิปเทปิ สมาทิยนฺติ, "วสฺสาวาสสฺส อนุคฺคมนํ กริสฺสามา"ติ ทฺวินฺนํ ปวารณานํ อนฺตเร อฑฺฒมาสํ นิพทฺธุโปสถิกา ภวนฺติ. อิทํ สนฺธาย วุตฺตํ "ปาฏิหาริยปกฺขญฺจา"ติ. อฏฺฐงฺคสุสมาคตนฺติ อฏฺฐหงฺเคหิ สุฏฺฐุ สมาคตํ, สมฺปยุตฺตนฺติ อตฺโถ. พฺรหฺมจริยนฺติ เสฏฺฐจริยํ. น เตหิ ยกฺขา กีฬนฺตีติ น เต คเหตฺวา ยกฺขา กีฬนฺติ. ๖-

ปุน จาตุทฺทสินฺติ อิมาย คาถาย สามเณรสฺส กาเย อธิมุตฺตา ยกฺขินี อาห. อาวิ วา ยทิ วา รโหติ กสฺสจิ สมฺมุเข วา ปรมฺมุเข วา. ปมุตฺยตฺถีติ ปมุตฺติ อตฺถิ. อุปฺปจฺจาปีติ อุปฺปติตฺวาปิ. สเจปิ สกุโณ วิย อุปฺปติตฺวา ปลายสิ, ตถาปิ เต โมกฺโข นตฺถีติ วทติ. เอวญฺจ ปน วตฺวา สามเณรํ มุญฺจิ. สามเณโร อกฺขีนิ อุมฺมิเลสิ, มาตา เกเส ปกิริย อสฺสสนฺตี ปสฺสสนฺตี โรทติ. โส "อมนุสฺเสน คหิโตมฺหี"ติ น ชานาติ. โอโลเกนฺโต ปน "อหํ ปุพฺเพ ปีเฐ นิสินฺโน, มาตา เม อวิทูเร นิสีทิตฺวา ตณฺฑุเล โธวติ, อิทานิ ปนมฺหิ ภูมิยํ นิสินฺโน, มาตาปิ เม อสฺสสนฺตี ปสฺสสนฺตี โรทติ, สกลนครวาสิโนปิ สนฺนิปติตา, กึ นุ โข เอตนฺ"ติ นิปนฺนโกว มตํ วา อมฺมาติ คาถมาห.

เล่มที่ ๑๕ สังยุตตนิกาย สคาถวรรค๖๐๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. สานุสูตร”