3. Kisāgotamīsuttavaṇṇanā

[164] Tatiye kisāgotamīti appamaṃsalohitatāya kisā, gotamīti panassā nāmaṃ. Pubbe kira sāvatthiyaṃ ekasmiṃ kulaghare asītikoṭidhanaṃ sabbaṃ aṅgāraṃva jātaṃ. Kuṭumbiko "aṅgārajātāni anīharitvā "avassaṃ koci puññavā bhavissati, tassa puññena puna pākatikaṃ bhavissatī"ti suvaṇṇahiraññassa pātiyo pūretvā āpaṇe ṭhapetvā samīpe nisīdi. Athekā duggatakulassa dhītā "aḍḍhamāsakaṃ gahetvā dārusākaṃ āharissāmī"ti vīthigatā taṃ disvā kuṭumbikaṃ āha "āpaṇe tāva dhanaṃ ettakaṃ, gehe kittakaṃ bhavissatī"ti. Kiṃ disvā amma evaṃ kathesīti. Imaṃ hiraññasuvaṇṇanti. So "puññavatī esā bhavissatī"ti tassā vasanaṭṭhānaṃ pucchitvā āpaṇe bhaṇḍaṃ paṭisāmetvā tassā mātāpitaro upasaṅkamitvā evamāha "amhākaṃ gehe vayappatto dārako atthi, tassetaṃ dārikaṃ dethā"ti. Kiṃ sāmi duggatehi saddhiṃ keḷiṃ karosīti. Mittasanthavo nāma duggatehipi saddhiṃ hoti, detha naṃ, kuṭumbasāminī bhavissatīti naṃ gahetvā gharaṃ ānesi. Sā saṃvāsamanvāya puttaṃ vijātā. Putto padasā āhiṇḍanakāle kālamakāsi. Sā duggatakule uppajjitvā mahākulaṃ gantvāpi "puttavināsaṃ pattamhī"ti uppannabalavasokā puttassa sarīrakiccaṃ vāretvā taṃ matakaḷevaraṃ ādāya nagare vippalapantī vicarati.

Ekadivasaṃ mahatiyā buddhavīthiyā dasabalassa santikaṃ gantvā "puttassa me arogabhāvatthāya bhesajjaṃ detha bhagavā"ti āha. Gaccha sāvatthiṃ āhiṇḍitvā yasmiṃ gehe matapubbo natthi, tato siddhatthakaṃ āhara, puttassa te bhesajjaṃ bhavissatīti. Sā nagaraṃ pavisitvā dhūragehato paṭṭhāya bhagavatā vuttanayena gantvā siddhatthakaṃ yācantī ghare ghare "kuto tvaṃ evarūpaṃpi gharaṃ passissasī"ti vuttā katipayāni gehāni āhiṇḍitvā "sabbesaṃpi kirāyaṃ dhammatā, na mayhaṃ puttassevā"ti sālāyaṃ chavaṃ chaḍḍetvā pabbajjaṃ yāci. Satthā "imaṃ pabbājetū"ti bhikkhunūpassayaṃ pesesi. Sā khuraggeyeva arahattaṃ pāpuṇi. Imaṃ theriṃ sandhāya "athakho kisāgotamī"ti vuttaṃ.