Ito paraṃ yaṃ parinibbānaparikammaṃ katvā bhagavā parinibbuto, taṃ dassetuṃ athakho bhagavā paṭhamajjhānantiādi vuttaṃ. Tattha saññāvedayitanirodhasamāpanne bhagavati assāsapassāsānaṃ appavattiṃ disvā "parinibbuto satthā"ti saññāya devamanussā ekappahārena viraviṃsu, ānandattheropi "parinibbuto nu kho bhante anuruddha bhagavā"ti theraṃ pucchi. Thero "na kho āvuso ānanda tathāgato parinibbuto, apica saññāvedayitanirodhaṃ samāpanno"ti āha. Kathaṃ paneso aññāsi? thero kira satthārā saddhiṃyeva taṃ taṃ samāpattiṃ samāpajjanto yāva nevasaññānāsaññāyatanavuṭṭhānaṃ, tāva gantvā "idāni bhagavā nirodhaṃ samāpanno antonirodhe ca kālakiriyā nāma natthī"ti aññāsi.

Athakho bhagavā saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahitvā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajji .pe. Tatiyajjhānā vuṭṭhahitvā catutthajjhānaṃ samāpajjīti ettha pana bhagavā catuvīsatiyā ṭhānesu paṭhamajjhānaṃ samāpajji, terasasu ṭhānesu dutiyajjhānaṃ, tathā tatiyaṃ, paṇṇarasasu ṭhānesu catutthajjhānaṃ samāpajji. Kathaṃ? dasasu asubhesu dvattiṃsākāre aṭṭhasu kasiṇesu mettākaruṇā- muditāsu ānāpāne paricchedākāseti imesu tāva catuvīsatiyā ṭhānesu paṭhamajjhānaṃ samāpajji. Ṭhapetvā pana dvattiṃsākāraṃ ca dasa ca asubhāni sesesu terasasu dutiyajjhānaṅgesuyeva. Tesuyeva tatiyajjhānaṃ samāpajji. Aṭṭhasu pana kasiṇesu upekkhābrahmavihāre ānāpāne paricchedākāse catūsu arūpesūti imesu paṇṇarasasu ṭhānesu catutthajjhānaṃ samāpajji. Ayaṃpi ca saṅkhepakathāva. Nibbānapuraṃ pavisanto pana bhagavā dhammasāmī sabbāpi catuvīsatikoṭisatasahassasaṅkhātā samāpattiyo pavisitvā videsaṃ gacchanto ñātijanaṃ āliṅgitvā viya sabbasamāpattisukhaṃ anubhavitvāva paviṭṭho.

Catutthajjhānā vuṭṭhahitvā samanantaraṃ bhagavā parinibbāyīti ettha jhānasamanantaraṃ paccavekkhaṇasamanantaranti dve samanantarāni. Catutthajjhānā vuṭṭhāya

เล่มที่ ๑๕ สังยุตตนิกาย สคาถวรรค๔๗๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. ปรินิพพานสูตร”