อรรถกถาทสกัมมปถสูตรที่ ๕

พึงทราบวินิจฉัยในทสกัมมปถสูตรที่ ๕ ดังต่อไปนี้.

ชื่อว่าพวกทำปาณาติบาต เพราะอรรถว่าทำสัตว์มีชีวิตให้ตกล่วงไป. อธิบายว่า พวกฆ่าสัตว์มีชีวิต. ชื่อว่าพวกทำอทินนาทาน เพราะอรรถว่าถือเอาสิ่งของที่เขาไม่ได้ให้. อธิบายว่า ลักของผู้อื่น. ชื่อว่าพวกทำกาเมสุมิจฉาจาร เพราะอรรถว่าประพฤติผิดในวัตถุกาม ด้วยกิเลสกาม. ชื่อว่าพวกมุสาวาท เพราะอรรถว่าพูดเท็จ. อธิบายว่า พูดวาจาเท็จ เหลาะแหละ หักรานประโยชน์ของผู้อื่น. ชื่อว่าพวกปิสุณวาจา เพราะอรรถว่ามีวาจาส่อเสียด. ชื่อว่าพวกผรุสวาจา เพราะอรรถว่ามีวาจาหยาบตัดเสียซึ่งคำรัก. ชื่อว่าพวกสัมผัปปลาปะ เพราะอรรถว่าพูดคำเพ้อเจ้อ ไร้ประโยชน์. ชื่อว่าพวกมีอภิชฌาลุ เพราะอรรถว่าเพ่งเล็ง. อธิบายว่า เป็นคนมีปกติอยากได้ในภัณฑะของผู้อื่น. ชื่อว่าพวกมีพยาปันนจิต เพราะอรรถว่ามีจิตพยาบาท คือเสีย. ชื่อว่าพวกมิจฉาทิฏฐิ เพราะอรรถว่ามีความเห็นผิดคือลามก ผู้รู้ติเตียน. อธิบายว่า ประกอบด้วยทิฏฐิอันไม่นำให้พ้นทุกข์ เนื่องด้วยกรรมบถ คือเนื่องด้วยความเห็นผิดมีวัตถุเป็นต้นว่า ทานที่ให้แล้วไม่มีผล.

ชื่อว่า สัมมาทิฏฐิ เพราะอรรถว่ามีความเห็นชอบ คืองาม ผู้รู้สรรเสริญ. อธิบายว่า ประกอบด้วยมัคคทิฏฐิ เนื่องด้วยกรรมบถ เนื่องด้วยความเห็นชอบว่าสัตว์มีกรรมเป็นของๆ ตน เป็นต้นว่า ทานที่ให้แล้วมีผล.