เล่ากันว่า มีชายคนหนึ่ง เมื่อจะจับปลา จึงฟันขาของตนซึ่งเย็น เพราะยืนอยู่ในน้ำนาน โดยคิดว่าเป็นปลา. อีกคนกำลังรักษานาอยู่ข้างๆ ป่าช้า กลัวผี จึงนอนชันเข่า พอเขาตื่นขึ้น คิดว่าเข่าทั้ง ๒ ของตนเป็นยักษ์ ๒ ตน จึงฟันฉับเข้าให้. ด้วยประการดังว่ามานี้ จึงเกิดมีความสงสัยว่า เราเป็นหรือไม่หนอ.

บทว่า กึ นุโขสฺมิ ความว่า เป็นกษัตริย์อยู่ก็สงสัยว่า ตัวเองเป็นกษัตริย์หรือ.

ในคำที่เหลือ ก็มีนัยเช่นนี้.

ก็ผู้ที่เป็นเทวดา ชื่อว่าจะไม่รู้ว่าตัวเองเป็นเทวดาย่อมไม่มี แต่เทพแม้นั้นก็ย่อมสงสัย โดยนัยมีอาทิว่า เรามีรูปร่าง หรือไม่มีรูปร่าง.

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๑๕๕

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. ปัจจัยสูตร”