อทินนาทานมีเวทนา ๒. มิจฉาจารมีเวทนา ๒ คือสุขเวทนาและมัชฌัตตเวทนา (อุเบกขาเวทนา). ส่วนในจิตที่เป็นเหตุให้สำเร็จไม่เป็นมัชฌัตตเวทนา. มุสาวาทมีเวทนา ๓. ปิสุณวาจาก็อย่างนั้น. ผรุสวาจาเป็นทุกขเวทนา. สัมผัปปลาปะมีเวทนา ๓. อภิชฌามีเวทนา ๒ คือสุขเวทนาและมัชฌัตตเวทนา. มิจฉาทิฏฐิก็อย่างนั้น. พยาบาทเป็นทุกขเวทนา.

บทว่า มูลโต ความว่า ปาณาติบาตมีมูล ๒ คือโทสะและโมหะ. อทินนาทานมีมูล ๒ คือโทสะและโมหะ หรือโลภะและโมหะ. มิจฉาจารมีมูล ๒ คือโลภะและโมหะ. มุสาวาทมีมูล ๒ คือโทสะและโมหะ หรือโลภะและโมหะ. ปิสุณวาจาและสัมผัปปลาปะก็อย่างนั้น. ผรุสวาจามีมูล ๒ คือโทสะและโมหะ. อภิชฌามีมูลเดียวคือโมหะ. พยาบาทก็อย่างนั้น. มิจฉาทิฏฐิมีมูล ๒ คือโลภะและโมหะ.

ปาณาติบาตเป็นต้น ในบทเป็นต้นว่า ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา มีอรรถตามที่กล่าวแล้วแล. ส่วนชนเหล่านั้น ชื่อว่าเว้นขาดด้วยวิรัติใด. วิรัตินั้นโดยประเภทมี ๓ อย่าง คือสัมปัตตวิรัติ สมาทานวิรัติ สมุจเฉทวิรัติ.

บรรดาวิรัติ ๓ เหล่านั้น วิรัติซึ่งเกิดขึ้นแก่บุคคลผู้ไม่ได้สมาทานสิกขาบท เป็นแต่พิจารณาฐานะทั้งหลายมีชาติวัยและการศึกษามากเป็นต้นของตน ไม่ก้าวล่วงวัตถุที่มาประจวบเข้า ด้วยคิดว่าการทำเช่นนี้ ไม่สมควรแก่เรา ดังนี้ พึงทราบว่า สัมปัตตวิรัติ.

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๖๕๖

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. ทสกัมมปถสูตร”