๗. อาณิสุตฺตวณฺณนา

[๒๒๙] สตฺตเม ทสารหานนฺติ เอวํ นามกานํ ขตฺติยานํ. เต กิร สตโต ทสภาคํ คณฺหึสุ, ตสฺมา "ทสารหา"ติ ปญฺญายึสุ. อานโกติ เอวํ ลทฺธนาโม มุทิงฺโค. หิมวนฺเต กิร มหากุฬีรทโห อโหสิ. ตตฺถ มหนฺโต กุฬีโร โอติณฺโณติณฺณํ หตฺถึ ขาทติ. อถ หตฺถี อุปทฺทุตา เอกํ กเรณุํ สกฺกรึสุ. "อิมิสฺสา ปุตฺตํ นิสฺสาย อมฺหากํ โสตฺถิ ภวิสฺสตี"ติ. สาปิ มเหสกฺขํ ปุตฺตํ วิชายิ. เต ตมฺปิ สกฺกรึสุ. โส จ วุฑฺฒึ ปตฺโต มาตรํ ปุจฺฉิ "กสฺมา มํ เอเต สกฺกโรนฺตี"ติ. สา ตํ ปวุตฺตึ อาจิกฺขิ. โส "กึ มยฺหํ กุฬีโร ปโหติ, เอถ คจฺฉามา"ติ มหาหตฺถิปริวาโร ตตฺถ คนฺตฺวา ปฐมเมว โอตริ. กุฬีโร อุทกสทฺเทเนว อาคนฺตฺวา ตํ อคฺคเหสิ. มหนฺโต กุฬีรสฺสอโฬ, โส ตํ อิโต วา เอโต วา จาเลตุํ อสกฺโกนฺโต มุเข โสณฺฑํ ปกฺขิปิตฺวา วิรวิ. หตฺถิโน "ยํ นิสฺสาย มยํ `โสตฺถิ ภวิสฺสตี'ติ อมญฺญิมฺหา, โส ปฐมตรํ คหิโต"ติ ตโต ตโต ปลายึสุ.

อถสฺส มาตา อวิทูเร ฐตฺวา "มยํ ถลนาคา ตุเมฺห อุทกนาคา นาม, นาเคหิ นาโค น วิเหเฐตพฺโพ"ติ กุฬีรํ ปิยวจเนน วตฺวา อิมํ คาถมาห:-

"เย กุฬีรา สมุทฺทสฺมึ คงฺคาย ยมุนาย จ