สเจ ตํ สาริปุตฺตาติ อิทํ ภควา "น เอส อตฺตโน ธมฺมตาย อญฺญํ พฺยากริสฺสติ, ปญฺหเมตํ ปุจฺฉิสฺสามิ, ตํ กเถนฺโต จ ๒- อญฺญํ พฺยากริสฺสตี"ติ อญฺญํ พฺยาการาเปตุํ เอวํ ปุจฺฉิ. ยํนิทานาวุโส ชาตีติ อาวุโส อยํ ชาติ นาม ยํปจฺจยา, ตสฺส ปจฺจยสฺส สงฺขฺยา ๓- ขีณสฺมึ ชาติยา ปจฺจเย ชาติสงฺขาตํ ผลํ ขีณนฺติ วิทิตํ. อิธาปิจ เถโร ปเญฺห อกงฺขิตฺวา อชฺฌาสเย กงฺขติ. เอวํ กิรสฺส อโหสิ "อญฺญา นาม ตณฺหา ขีณา, อุปาทานํ ขีณํ, ภโว ขีโณ. ปจฺจโย ขีโณ, กิเลสา ขีณาติอาทีหิ พหูหิ การเณหิ สกฺกา พฺยากาตุํ, กถํ กเถนฺโต ปน สตฺถุ อชฺฌาสยํ คเหตุํ สกฺขิสฺสามี"ติ.

กิญฺจาปิ เอวํ อชฺฌาสเย กงฺขติ, ปญฺหํ ปน อฏฺฐเปตฺวาว ปจฺจยาการวเสน พฺยากาสิ. สตฺถาปิ ปจฺจยาการวเสเนว พฺยาการาเปตุกาโม, ตสฺมา เอส พฺยากโรนฺโตว อชฺฌาสยํ คณฺหิ. ตาวเทว "คหิโต เม สตฺถุ อชฺฌาสโย"ติ อญฺญาสิ. อถสฺส นยสเตน นยสหสฺเสน ปญฺหพฺยากรณํ อุปฏฺฐาสิ. ยสฺมา ปน ภควา อุตฺตรํ ๔- ปญฺหํ ปุจฺฉติ, ตสฺมา เตน ตํ ๕- พฺยากรณํ อนุโมทิตนฺติ เวทิตพฺพํ.

@๒ ฉ.ม.,อิ. ว ๓ ฉ.ม.,อิ. ขฺยา