กตมา อนุมติปุจฺฉา. ภควา ภิกฺขูนํ อนุมติยา ปญฺหํ ปุจฺฉติ "ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว รูปํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วา"ติ, อนิจฺจํ ภนฺเต. ยมฺปนานิจฺจํ, ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ, ทุกฺขํ ภนฺเต. ยมฺปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ, กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ "เอตํ มม เอโสหมสฺมิ เอโส เม อตฺตา"ติ, โน เหตํ ภนฺเตติ. ๒- อยํ อนุมติปุจฺฉา.

กตมา กเถตุกมฺยตาปุจฺฉา. ภควา ภิกฺขูนํ กเถตุกมฺยตาย ปญฺหํ ปุจฺฉติ "จตฺตาโรเม ภิกฺขเว สติปฏฺฐานา. กตเม ๓- จตฺตาโร"ติ, ๔- อยํ กเถตุกมฺยตาปุจฺฉา.

ตตฺถ พุทฺธานํ ปุริมา ติสฺโส ปุจฺฉา นตฺถิ. กสฺมา? พุทฺธานํ หิ ตีสุ อทฺธาสุ กิญฺจิ สงฺขตํ อทฺธาวิมุตฺตํ วา อสงฺขตํ อทิฏฺฐํ อโชติตํ อตุลิตํ อตีริตํ อวิภูตํ อวิภาวิตํ นาม นตฺถิ, เตน เนสํ อทิฏฺฐโชตนาปุจฺฉา นตฺถิ. ยํ ปน ภควตา อตฺตโน ญาเณน ปฏิวิทฺธํ, ตสฺส อญฺเญน สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา สทฺธึ สํสนฺทนกิจฺจํ นตฺถิ, เตนสฺส ทิฏฺฐสํสนฺทนาปุจฺฉา นตฺถิ. ยสฺมา ปเนโส ๕- อกถํกถี ติณฺณวิจิกิจฺโฉ สพฺพธมฺเมสุ วิหตสํสโย, เตนสฺส วิมติจฺเฉทนาปุจฺฉา นตฺถิ. อิตรา ปน เทฺว ปุจฺฉา ภควโต อตฺถิ, ตาสุ อยํ กเถตุกมฺยตาปุจฺฉาติ เวทิตพฺพา.

อิทานิ ตาย ปุจฺฉาย สทฺธึ ๖- ปจฺจยาการํ วิภชนฺโต อวิชฺชาปจฺจยา ภิกฺขเว สงฺขาราติอาทิมาห. เอตฺถ จ ยถา นาม "ปิตรํ กเถสฺสามี"ติ อารทฺโธ

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๒๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. เทศนาสูตร”