สตฺถา อาห:- อตีเต พาราณสิยํ พาราณสีราชา รชฺชํ กาเรสิ. อเถโก ชาติมา, เอโก มาตงฺโคติ เทฺว อิสโย พาราณสึ อคมํสุ. เตสุ ชาติมา ปุเรตรํ คนฺตฺวา กุมฺภการสาลายํ นิสีทิ. มาตงฺคตาปโส ปจฺฉา คนฺตฺวา ตตฺถ

@๓ สี.,อิ. อุปริ อุปริ ๔ สี. อิติ ตฺวํ อิมินา โกเปน อิธ โอกาสํ ยาจิ กุมฺภกาโร "อตฺเถตฺถ ปฐมตรํ ปวิฏฺโฐ ปพฺพชิโต, ตํ ปุจฺฉา"ติ อาห. โส อตฺตโน ปริกฺขารํ คเหตฺวา สาลาย ทฺวารมูเล ฐตฺวา "อมฺหากมฺปิ อาจริย เอกรตฺติวาสาย โอกาสํ เทถา"ติ อาห. ปวิส โภติ. ปวิสิตฺวา นิสินฺนํ "โภ กึ โคตฺโตสี"ติ ปจฺฉิ. จณฺฑาลโคตฺโตมฺหีติ. น สกฺกา ๑- ตยา สทฺธึ เอกฏฺฐาเน นิสีทิตุํ, เอกมนฺตํ คจฺฉาติ. โส จ ตตฺเถว ติณสนฺถริกํ ๒- สนฺถริตฺวา ๓- นิปชฺชิ. ชาติมา ทฺวารํ นิสฺสาย นิปชฺชิ. อิตโร ปสฺสาวตฺถาย นิกฺขมนฺโต ตํ อุรสฺมึ อกฺกมิ. "โก เอโส"ติ จ วุตฺเต "อหํ อาจริยา"ติ อาห. อเร ๔- จณฺฑาล, กึมญฺญโต มคฺคํ น ปสฺสสิ, อถ เม อาคนฺตฺวา น อกฺกมสีติ. อาจริย อทิสฺวา เม อกฺกมนฺโตสิ ขมสิ ๕- มยฺหนฺ"ติ. โส มหาปุริเส พหินิกฺขนฺเต จินฺเตสิ "อยํ ปจฺฉา คจฺฉนฺโตปิ อิโตว อาคมิสฺสี"ติ ปริวตฺเตตฺวา นิปชฺชิ. มหาปุริโสปิ "อาจริโย อิโต สีสํ กตฺวา นิปนฺโน, ปาทสมีเปนสฺส ๖- คมิสฺสามี"ติ ปวิสนฺโต อุรสฺมึเยว อกฺกมิ. "โก เอโส"ติ จ วุตฺเต "อหํ อาจริยา"ติ อาห. "ปฐมํ ตาว เต อชานนฺเตน กตํ, อิทานิ มํ ฆเฏนฺโตว อกาสิ, สูริเย เต อุคฺคจฺฉนฺเต สตฺตธา มุทฺธา ผลตู"ติ สปิ. มหาปุริโส กิญฺจิ อวตฺวา ปุเร อรุเณเยว สูริยํ คณฺหิ, นาสฺส อุคฺคนฺตุํ อทาสิ. มนุสฺสา จ หตฺถิอสฺสาทโย จ ปพุชฺฌึสุ.

มนุสฺสา ราชกุลํ คนฺตฺวา "เทว สกลนคเร อปฺปพุทฺโธ นาม นตฺถิ, น จ อรุณุคฺคมนํ ๗- ปญฺญายติ, กึ นุ โข เอตนฺ"ติ. เตนหิ นครํ ปริวีมํสถาติ. เต ปริวีมํสนฺตา กุมฺภการสาลายํ เทฺว ตาปเส ทิสฺวา "อิเมสํ เอตํ กมฺมํ ภวิสฺสตี"ติ อนฺตรา รญฺโญ อาโรเจสุํ. รญฺญา จ "ปุจฺฉถ เน"ติ วุตฺตา อาคนฺตฺวา ชาติมนฺตํ ปุจฺฉึสุ "ตุเมฺหหิ อนฺธการํ กตนฺ"ติ. น มยา กตํ, เอส