@๒ ฉ.ม. นิกนฺติเยว ภยํ ๓ สํ.นิ. ๑๖/๒๑๘/๒๔๗ วา ฉินฺทิตฺวา สงฺการกูเฏ ฉฑฺเฑนฺติ, รญฺโญ วา นิยฺยาเทนฺติ. ตโต เต ราชา วิวิธา กมฺมการณา การาเปติ, กายสฺส จ เภทา ทุคฺคติ เตสํ ปาฏิกงฺขา โหติ. อิติ ผสฺสสฺสาทมูลกํ ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ สมาคตเมว ๑- โหติ. อิมินา การเณน ผสฺสาหาเร อุปคมนเมว ภยนฺติ เวทิตพฺพํ.

กุสลากุสลกมฺมายูหเนน ปน ตมฺมูลกํ ตีสุ ภเวสุ ภยํ สพฺพมาคตเมว โหติ. อิมินา การเณน มโนสญฺเจตนาหาเร อายูหนเมว ภยนฺติ เวทิตพฺพํ.

ปฏิสนฺธิวิญฺญาณํ จ ยสฺมึ ยสฺมึ ฐาเน อภินิปตติ, ๒- ตสฺมึ ตสฺมึ ฐาเน ปฏิสนฺธินามรูปํ คเหตฺวาว นิพฺพตฺตติ. ตสฺมึ จ นิพฺพตฺเต สพฺพภยานิ นิพฺพตฺตานิเยว โหนฺติ ตํมูลกตฺตาติ อิมินา การเณน วิญฺญาณาหาเร อภินิปาโตเยว ภยนฺติ เวทิตพฺโพติ.

กึนิทานาติอาทีสุ นิทานานิ ๓- สพฺพาเนว การณเววจนานิ. การณํ หิ ยสฺมา ผลํ นิเทติ, "หนฺท นํ คณฺหถา"ติ อปฺเปติ วิย, ตสฺมา นิทานนฺติ วุจฺจติ. ยสฺมา ตํ ตโต สมุเทติ ชายติ ปภวติ, ตสฺมา สมุทโย ชาติ ปภโวติ ปวุจฺจติ. ๔- อยํ ปเนตฺถ ปทตฺโถ:- กึ นิทานํ เอเตสนฺติ กึนิทานา. โก สมุทโย เอเตสนฺติ กึสมุทยา. กา ชาติ เอเตสนฺติ กึชาติกา. โก ปภโว เอเตสนฺติ กึปภวา. ยสฺมา ปน เตสํ ตณฺหา ยถาวุตฺเตน อตฺเถน นิทานญฺเจว สมุทโย จ ชาติ จ ปภโว จ, ตสฺมา "ตณฺหานิทานา"ติอาทิมาห. เอวํ สพฺพปเทสุ อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๕๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. อาหารสูตร”