๓. อุปนิสสุตฺตวณฺณนา

[๒๓] ตติเย "ชานโต อหนฺ"ติอาทีสุ ชานโตติ ชานนฺตสฺส. ปสฺสโตติ ปสฺสนฺตสฺส. เทฺวปิ ปทานิ เอกตฺถานิ, พฺยญฺชนเมว นานํ. เอวํ สนฺเตปิ "ชานโต"ติ ญาณลกฺขณํ อุปาทาย ปุคฺคลํ นิทฺทิสติ. อาชานนลกฺขณํ หิ ญาณํ. "ปสฺสโต"ติ ญาณปฺปภาวํ อุปาทาย. ปสฺสนปฺปภาวํ หิ ญาณํ, ญาณสมงฺคี ปุคฺคโล จกฺขุมา วิย จกฺขุนา รูปานิ, ญาเณน วิวเฏ ธมฺเม ปสฺสติ. อาสวานํ ขยนฺติ เอตฺถ อาสวานํ ปหานํ อสมุปฺปาโท ขีณากาโร นตฺถิภาโวติ อยมฺปิ อาสวกฺขโยติ วุจฺจติ, ภงฺโคปิ มคฺคผลนิพฺพานานิปิ. "อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตินฺ"ติอาทีสุ ๑- หิ ขีณากาโร อาสวกฺขโยติ วุจฺจติ. "โย อาสวานํ ขโย วโย เภโท ปริเภโท อนิจฺจตา อนฺตรธานนฺ"ติ ๒- เอตฺถ ภงฺโค.

"เสกฺขสฺส เสกฺขมานสฺส ๓- อุชุมคฺคานุสาริโน

ขยสฺมึ ปฐมํ ญาณํ ตโต อญฺญา อนนฺตรา"ติ ๔- เอตฺถ มคฺโค. โส หิ อาสเว เขเปนฺโต วูปสเมนฺโต อุปฺปชฺชติ, ตสฺมา อาสวานํ ขโยติ วุตฺโต. "อาสวานํ ขยา สมโณ โหตี"ติ เอตฺถ ผลํ. ตํ หิ อาสวานํ ขีณนฺเต. อุปฺปชฺชติ, ตสฺมา อาสวานํ ขโยติ วุตฺตํ.