๕. ปฐมมหารุกขสูตร

5. Mahārukkhasuttavaṇṇanā

[55] Pañcame vuddhaṃ ojaṃ abhiharantīti paṭhavīrasañca āporasañca upari āropenti. Ojāya āropitattā hatthasatubbedhassa rukkhassa aṅkuraggesu bindūni viya hutvā sineho tiṭṭhati. Idaṃ panettha opammasaṃsandanaṃ:- mahārukkho viya hi tebhūmikavaṭṭaṃ, mūlāni viya āyatanāni, mūlehi ojāya ārohanaṃ viya chahi dvārehi kammārohanaṃ, ojāya abhiruḷhattā mahārukkhassa yāvakappaṭṭhānaṃ viya vaṭṭanissitabālaputhujjanassa chahi dvārehi kammaṃ āyūhantassa aparāparaṃ vaṭṭassa vaḍḍhanavasena dīgharattaṃ ṭhānaṃ.

Kuddālapiṭakanti kuddālañceva pacchibhājanañca. Khaṇḍākhaṇḍikaṃ chindeyyāti khuddakamahantāni khaṇḍākhaṇḍāni karonto chindeyya. Idaṃ panettha opammasaṃsandanaṃ:- idhāpi hi mahārukkho viya tebhūmikavaṭṭaṃ, rukkhaṃ nāsetukāmo puriso viya yogāvacaro, kuddālo viya ñāṇaṃ, pacchi viya samādhi, rukkhacchedanapharasu viya ñāṇaṃ, rukkhassa mūle chinnakālo viya yogino ācariyasantike kammaṭṭhānaṃ uggahetvā manasikarontassa paññā, khaṇḍākhaṇḍikachindanakālo viya saṅkhepato catunnaṃ mahābhūtānaṃ manasikārakālo, phālanaṃ viya dvecattāḷīsāya koṭṭhāsesu vitthāramanasikāro, sakalikaṃ sakalikaṃ karaṇakālo viya upādārūpassa ceva rūpakkhandhārammaṇassapi viññāṇassa cāti imesaṃ vasena nāmarūpapariggaho, mūlānaṃ uddharaṇaṃ viya tasseva nāmarūpassa paccayapariyesanaṃ, vātātape visosetvā agginā ḍahanakālo viya anupubbena vipassanaṃ vaḍḍhetvā aññatarasappāyaṃ labhitvā kammaṭṭhāne vibhūte upaṭṭhahamāne ekapallaṅke nisinnassa samaṇadhammaṃ karontassa aggaphalapatti, masikaraṇaṃ viya arahattappattadivaseyeva

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๑๕๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. ปฐมมหารุกขสูตร”