Anudhammacārīti nibbānadhammaṃ anugataṃ paṭipattidhammaṃ carati, pūretīti attho. Dukkhakkhayāya paṭipannoti sīlaṃ ādiṃ katvā jarāmaraṇadukkhassa nirodhatthāya paṭipanno. Saṅkhāranirodhāyāti saṅkhāradukkhassa nirodhatthāya. Ettāvatā yāva arahattā desanā kathitā.

Idāni arahattaphalapaccavekkhaṇaṃ satatavihārañca dassetvā desanā nivattetabbā siyā, tathā akatvā avijjāgatoti idaṃ kasmā gaṇhatīti? khīṇāsavassa samatikkantavaṭṭadukkhadassanatthaṃ. Apica puna vaṭṭaṃ ārabhitvā vivaṭṭe kathiyamāne bujjhanakasatto cettha atthi, tassa ajjhāsayavasenāpi idaṃ gaṇhatīti veditabbo. Tattha avijjāgatoti avijjāya gato upagato samannāgato. Purisapuggaloti purisoyeva puggalo. Ubhayenāpi sammatikathaṃ katheti. Buddhānaṃ hi sammatikathā paramatthakathāti dve kathā honti. Tattha "satto naro puriso puggalo tisso nāgo"ti evaṃ pavattā sammatikathā nāma. "khandhā dhātuyo āyatanānī"ti evaṃ pavattā paramatthakathā nāma. Paramatthakathaṃ kathentāpi sammatiṃ amuñcitvāva kathenti. Te sammatiṃ kathentāpi paramatthaṃ kathentāpi saccameva kathenti. Teneva vuttaṃ:-

duve saccāni akkhāsi sambuddho vadataṃ varo

sammatiṃ paramatthañca tatiyaṃ nūpalabbhati.

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๑๔๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. ปริวีมังสนสูตร”