Sāvakānaṃ arahattamaggo anuttarā bodhi hoti, na hotīti? na hoti. Kasmā? asabbaguṇadāyakattā. Tesaṃ hi kassaci arahattamaggo arahattaphalameva deti, kassaci tisso vijjā, kassaci cha abhiññā, kassaci catasso paṭisambhidā, kassaci sāvakapāramīñāṇaṃ. Paccekabuddhānampi paccekabodhiñāṇameva deti. Buddhānaṃ pana sabbaguṇasampattiṃ deti abhiseko viya rañño sabbalokissariyabhāvaṃ. Tasmā aññassa kassacipi anuttarā bodhi na hoti.

Abhisambuddhoti paccaññāsinti "abhisambuddho ahaṃ patto paṭivijjhitvā ṭhito"ti evaṃ paṭijāniṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādīti adhigataguṇadassanasamatthaṃ paccavekkhaṇañāṇañca me udapādi. Akuppā me vimuttīti "ayaṃ mayhaṃ arahattaphalavimutti akuppā"ti evaṃ ñāṇaṃ udapādi. Tattha dvīhākārehi akuppatā veditabbā. Kāraṇato ca ārammaṇato ca. Sā hi catūhi maggehi samucchinnakilesānaṃ puna anivattanatāya kāraṇatopi akuppā, akuppadhammaṃ nibbānaṃ ārammaṇaṃ katvā pavattatāya ārammaṇatopi akuppā. Antimāti pacchimā. Natthi dāni punabbhavoti idāni puna añño bhavo nāma natthīti.

Imasmiṃ sutte cattāri saccāni kathitāni. Kathaṃ? catūsu hi dhātūsu assādo Samudayasaccaṃ, ādīnavo dukkhasaccaṃ, nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānano maggo maggasaccaṃ. Vitthāravasenapi kathetuṃ vaṭṭatiyeva. Ettha hi yaṃ paṭhavīdhātuṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ paṭhavīdhātuyā assādoti pahānapaṭivedho samudayasaccaṃ. Yā paṭhavīdhātu aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṃ paṭhavīdhātuyā ādīnavoti pariññāpaṭivedho dukkhasaccaṃ. Yo paṭhavīdhātuyā chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ paṭhavīdhātuyā nissaraṇanti sacchikiriyāya paṭivedho nirodhasaccaṃ. Yā

Dutiyaṃ.

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๒๘๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. ปุพพสูตร”