Tathā sīlabbataṃ upādiyanti etena, sayaṃ vā taṃ upādiyati, sīlabbatañca taṃ upādānañcāti vā sīlabbatupādānaṃ. Gosīlagovattādīni hi "evaṃ suddhī"ti abhinivesato sayameva upādānānīti. Ayamettha saṅkhepo, vitthārato panetaṃ "tattha katamaṃ sīlabbatupādānaṃ, ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhī"ti vuttanayeneva veditabbaṃ.

Idāni vadanti etenāti vādo, upādiyanti upādānaṃ, kiṃ vadanti upādiyanti vā? attānaṃ. Attano vādupādānaṃ attavādupādānaṃ. Attavādamattameva vā attāti upādiyanti etenāti attavādupādānaṃ. Vīsativatthukāya sakkāyadiṭṭhiyā etaṃ adhivacanaṃ. Ayamettha saṅkhepo, vitthārato panetaṃ "tattha katamaṃ attavādupādānaṃ, idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī"ti vuttanayeneva veditabbaṃ.

Taṇhāniddese rūpataṇhā .pe. Dhammataṇhāti etaṃ cakkhudvārādīsu javanavīthiyā pavattāya taṇhāya "seṭṭhiputto brāhmaṇaputto"ti evamādīsu pitito nāmaṃ viya pitisadisārammaṇato nāmaṃ. Ettha ca rūpārammaṇā taṇhā, rūpe taṇhāti rūpataṇhā. Sā kāmarāgabhāvena rūpaṃ assādentī pavattamānā kāmataṇhā, sassatadiṭṭhisahagatarāgabhāvena "rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassatan"ti evaṃ assādentī pavattamānā bhavataṇhā, ucchedadiṭṭhisahagatarāgabhāvena "rūpaṃ ucchijjati vinassati

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๓๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. วิภังคสูตร”