Kasmā panāyaṃ itare tayo āhāre apucchitvā imameva pucchatīti. Jānāmīti laddhiyā. So hi mahante mahante piṇḍe katvā kavaḷiṃkārāhāraṃ bhuñjante passati, tenassa taṃ jānāmīti laddhiyā. So hi mahante mahante piṇḍe katvā kabaḷiṅkārāhāraṃ bhuñjante passati, tenassa taṃ jānāmīti laddhi. Tittiravaṭṭakamorakukkuṭādayo pana mātusamphassena yāpente disvā "ete phassāhārena yāpentī"ti tassa laddhi. Kacchapā pana attano utusamaye mahāsamuddato nikkhamitvā samuddatīre vālikantare aṇḍāni ṭhapetvā vālikāya paṭicchādetvā mahāsamuddameva otaranti. Tāni mātuanussaraṇavasena na pūtīni honti. Tāni manosañcetanāhārena yāpentīti tassa laddhi. Kiñcāpi therassa ayaṃ laddhi, na pana etāya laddhiyā imaṃ pañhaṃ pucchati. Diṭṭhigatiko hi ummattakasadiso. Yathā ummattako pacchiṃ gahetvā antaravīthiṃ otiṇṇo gomayampi pāsāṇampi gūthampi rajjukhaṇḍampi taṃ taṃ manāpampi amanāpampi gahetvā pacchiyaṃva pakkhipati, evameva diṭṭhigatiko yuttampi ayuttampi pucchati. So "kasmā idaṃ pucchasī"ti na niggahetabbo, pucchitapucchitaṭṭhāne pana gahaṇameva nibodhetabbaṃ. Teneva naṃ bhagavā "kasmā evaṃ pucchasī"ti avatvā gahitagāhameva tassa mocetuṃ no kallo pañhotiādimāha.

@3 cha.Ma. imaṃ 4 cha.Ma. nisedhetabbaṃ

Tattha no kalloti ayutto. Āhāretīti ahaṃ na vadāmīti ahaṃ koci satto vā puggalo vā āhāraṃ āhāretīti na vadāmi. Āhāretīti cāhaṃ vadeyyanti yadi ahaṃ āhāretīti vadeyyaṃ. Tatrassa kallo pañhoti tasmiṃ mayā evaṃ vutte ayaṃ pañho yutto bhaveyya. Kissa nu kho bhante viññāṇāhāroti bhante ayaṃ viññāṇāhāro katamassa dhammassa paccayoti attho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇanti tasmiṃ evaṃ pucchite pañhe idaṃ veyyākaraṇaṃ yuttaṃ "viññāṇāhāro āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā paccayo"ti. Ettha ca viññāṇāhāroti paṭisandhicittaṃ. Āyatiṃ punabbhavābhinibbattīti teneva viññāṇena sahuppannaṃ nāmarūpaṃ. Tasmiṃ bhūte satiṃ saḷāyatananti tasmiṃ punabbhavābhinibbattisaṅkhāte nāmarūpe jāte sati saḷāyatanaṃ hotīti attho.

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๕๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. ผัคคุนสูตร”