@4 Sī.,i. niddiṭṭhattā 5 cha.Ma. aniccādisabhāvāyeva

@6 Sī.,i. paññāyāti 7 cha.Ma. atītanti attho Saṇṭhānākāraṃ nissāya "dīgho nu kho ahosiṃ rassaodātakaṇhapamāṇikādīnaṃ aññataro"ti kaṅkhati. Keci pana "issaranimmānādīni nissāya `kena nu kho kāraṇena ahosin'ti hetuto kaṅkhatī"ti vadanti. Kiṃ hutvā kiṃ ahosinti jātiādīni nissāya "khattiyo hutvā nu kho brāhmaṇo ahosiṃ .pe. Devo hutvā manusso"ti attano paraṃ paraṃ kaṅkhati. Sabbattheva pana addhānanti kālādhivacanametaṃ. Aparantanti anāgataṃ antaṃ. Bhavissāmi nu kho nanu khoti sassatākārañca ucchedākārañca nissāya anāgate attano vijjamānatañca avijjamānatañca kaṅkhati. Sesaṃ panettha vuttanayameva.

Etarahi vā paccuppannaṃ addhānanti idāni vā paṭisandhimādiṃ katvā cutipariyantaṃ sabbampi vattamānakālaṃ gahetvā. Ajjhattaṃ kathaṃkathī bhavissatīti attano khandhesu vicikicchī bhavissati. Ahaṃ nu khosmīti attano atthibhāvaṃ kaṅkhati. Yuttaṃ panetanti? yuttaṃ ayuttanti kā ettha cintā. Apicettha idaṃ vatthumpi udāharanti:- cūḷamātāya kira putto muṇḍo, mahāmātāya putto amuṇḍo, taṃ puttaṃ muṇḍesuṃ, so uṭṭhāya "ahaṃ nu kho cūḷamātāya putto"ti cintesi. Evaṃ "ahaṃ nu khosmī"ti kaṅkhā hoti. No nu khosmīti attano natthibhāvaṃ kaṅkhati. Tatrāpi idaṃ vatthu:- eko kira macche gaṇhanto udake ciraṭṭhānena sītibhūtaṃ attano ūruṃ macchoti cintetvā pahari. Aparo susānapasse khettaṃ rakkhanto bhīto saṅkuṭito sayi, so paṭibujjhitvā attano jaṇṇukāni dve yakkhāti cintetvā pahari. Evaṃ no nu khosmīti kaṅkhā hoti.

Kiṃ nu khosmīti khattiyova samāno attano khattiyabhāvaṃ kaṅkhati. Esa nayo sesesu. Devo pana samāno devabhāvaṃ ajānanto nāma natthi, sopi pana

เล่มที่ ๑๖ สังยุตตนิกาย นิทานวรรค๗๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. ปัจจัยสูตร”