๒-๔. เอตํมมสุตฺตาทิวณฺณนา

[๒๐๗-๒๐๙] ทิฏฺฐนฺติอาทีสุ ทิฏฺฐํ รูปายตนํ. สุตํ สทฺทายตนํ. มุตํ คนฺธายตนํ รสายตนํ โผฏฺฐพฺพายตนํ. ตํ หิ ปตฺวา คเหตพฺพโตมุตฺตนฺติ จ วุตฺตํ. อวเสสานิ สตฺตายตนานิ วิญฺญาตํ นาม. ปตฺตนฺติ ปริเยสิตฺวา วา อปริเยสิตฺวา วา ปตฺตํ. ปริเยสิตนฺติ ปตฺตํ วา อปตฺตํ ปริเยสิตํ. อนุวิจริตํ มนสาติ จิตฺเตน อนุสญฺจริตํ. โลกสฺมึ หิ ปริเยสิตฺวา ปตฺตมฺปิ อตฺถิ, ปริเยสิตฺวา โน ปตฺตมฺปิ, อปริเยสิตฺวา ปตฺตมฺปิ. อปริเยสิตฺวา โน ปตฺตมฺปิ. ตตฺถ ปริเยสิตฺวา ปตฺตํ ปตฺตํ นาม, ปริเยสิตฺวา โน ปตฺตํ ปริเยสิตํ นาม. อปริเยสิตฺวา ปตฺตญฺจ อปริเยสิตฺวา โน ปตฺตญฺจ มนสานุวิจริตํ นาม. อถวา ปริเยสิตฺวา ปตฺตมฺปิ อปริเยสิตฺวา ปตฺตมฺปิ ปตฺตฏฺเฐน ปตฺตํ นาม, ปริเยสิตฺวา โน ปตฺตเมว ปริเยสิตํ นาม, อปริเยสิตฺวา โน ปตฺตํ มนสานุจริตํ นาม. สพฺพํ เอตํ มนสา อนุจริตเมว.