ทฺวาทสสุ กิร ภิกฺขูสุ คณฺฏึ ๑- ปหริตฺวา อรญฺเญ ปธานมนุยุญฺชนฺเตสุ เอโก สูริเย อตฺถงฺคตมตฺเตว คณฺฏึ ปหริตฺวา จงฺกมนํ โอรุยฺห จงฺกมนฺโต ติริยํ นิมฺมเถนฺโต ติณปฏิจฺฉนฺนํ กณฺฏกํ อกฺกมิ. กณฺฏโก ปิฏฺฐิปาเทน ตตฺตผาเลน วินิวิทฺธกาโล วิย เวทนา วตฺตติ. เถโร จินฺเตสิ "กึ อิมํ กณฺฏกํ อุทฺธรามิ, อุทาหุ ปกติยา วิชฺฌิตฺวา ฐิตกณฺฏกนฺ"ติ. ตสฺส เอวมโหสิ "อิมินา กณฺฏเกน วิทฺธตฺตา นิรยาทีสุ ภยํ ๒- นาม นตฺถิ, ปกติยา วิชฺฌิตฺวา ฐิตกณฺฏกํเยวา"ติ. โส ตํ เวทนํ อพฺโพหาริกํ กตฺวา สพฺพรตฺตึ จงฺกมิตฺวา วิภาตาย รตฺติยา อญฺญสฺส สญฺญํ อทาสิ. โส อาคนฺตฺวา "กึ ภนฺเต"ติ ปุจฺฉิ. กณฺฏเกนมฺหิ อาวุโส วิทฺโธติ. กาย เวลาย ภนฺเตติ. สายเมว อาวุโสติ. กสฺมา น อเมฺห ปกฺโกสิตฺถ, กณฺฏกํ อุทฺธริตฺวา ตตฺถ เตลมฺปิ สิญฺเจยฺยามาติ. ปกติยา วิชฺฌิตฺวา ฐิตกณฺฏกเมว อุทฺธริตุํ วายมิมฺห อาวุโสติ. สกฺกุณิตฺถ ภนฺเต อุทฺธริตุนฺติ. เอกเทสมตฺเตน เม อาวุโส อุทฺธโฏติ. เสสวตฺถูนิ ทีฆมชฺฌิมฏฺฐกถาสุ ๓- สติปฏฺฐานสุตฺตนิทฺเทเส วิตฺถาริตาเนว.

ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเวติ กสฺมา อารทฺธํ? อิมสฺมึ ปพฺเพ ทุกฺขลกฺขณเมว กถิตํ, น อนิจฺจลกฺขณํ, ตํ ทสฺเสตุํ อิทมารทฺธํ. ตีณิ ลกฺขณานิ สโมธาเนตฺวา ทสฺเสตุมฺปิ อารทฺธเมว. อปจินาติ โน อาจินาตีติ วฏฺฏํ วินาเสติ, เนว จินาติ. ปชหติ น อุปาทิยตีติ ตเทว วิสฺสชฺเชติ, น คณฺหาติ. วิสิเนติ น อุสฺสิเนตีติ วิกิรติ น สมฺปิณฺเฑติ. วิธูเปติ น สนฺธูเปตีติ นิพฺพาเปติ น ชาลาเปติ.

@๓ สุ.วิ. ๒/๓๖๓, ป.สู. ๑/๒๔๘