Rūpanimittanikesāravinibandhāti rūpameva kilesānaṃ paccayaṭṭhena nimittaṃ, ārammaṇakiriyasaṅkhātena nivāsanaṭṭhānaṭṭhena niketanti rūpanimittaniketaṃ. Visāro ca vinibandho ca visāravinibandhā. Ubhayenapi hi kilesānaṃ patthaṭabhāvo ca vinibandhanabhāvo ca vutto, rūpanimittanikete visāravinibandhāti rūpanimittaniketavisāravinibandhā, tasmā rūpanimattaniketamhi uppannena kilesavisārena ceva kilesabandhanena cāti attho. Niketasārīti vuccatīti ārammaṇakaraṇavasena nivāsanaṭṭhānaṃ sārīti vuccati. Pahīnāti te rūpanimittaniketasilesavisāravinibandhā pahīnā.

Kasmā panettha pañcakkhandhā "okā"ti vuttā. Cha ārammaṇāni "niketan"ti? Chandarāgassa balavadubbalāya. Samānepi hi etesaṃ ālayaṭṭhena visesabhāvo. Okoti niccanivāsanaṃ gehameva vuccati, niketanti "ajja asukaṭṭhāne karissāmā"ti katasaṅketānaṃ nivāsanaṭṭhānaṃ uyyānādi. Kattha yathā puttadāradhanadhaññapuṇṇagehe chandarāgo balavā hoti, evaṃ ajjhattikesu khandhesu. Yathā Pana uyyānaṭṭhānādīsu tato dubbalataro hoti, evaṃ bāhiresu chasu ārammaṇesūti chandarāgassa balavadubbalatāya evaṃ desanā katāti veditabbā.

Sukhitesu sukhitoti upaṭṭhākesu dhanadhaññalābhādivasena sukhitesu "idānāhaṃ manāpaṃ bhojanaṃ labhissāmī"ti gehassitasukhena sukhito hoti, tehi pattasampattiṃ anubhavamāno viya carati. Dukkhitesu dukkhitoti tesaṃ kenacideva kāraṇena dukkhe uppanne sayaṃ dviguṇena dukkhena dukkhito hoti. Kiccakaraṇīyesūti kiccasaṅkhātesu karaṇīyesu. Tesu yogaṃ āpajjatīti upayogaṃ sayaṃ tesaṃ kiccānaṃ kattabbataṃ āpajjati. Kāmesūti vatthukāmesu. Evaṃ kho gahapati kāmehi aritto hotīti evaṃ kilesakāmehi aritto hoti antokāmānaṃ bhāvena atuccho. Sukkapackho tesaṃ abhāvena ritto tucchoti veditabbo.

Purakkharānoti vattaṃ purato kurumāno. Evaṃrūpo siyantiādīsu dīgharassakāḷodātādīsu rūpesu "evaṃrūpo nāma bhaveyyan"ti pattheti. Sukhādīsu vedanāsu evaṃvedano nāma, nīlasaññādīsu saññāsu evaṃsañño nāma, puññābhisaṅkhārādīsu saṅkhāresu evaṃsaṅkhārā nāma, cakkhuviññāṇādīsu viññāṇesu "evaṃviññāṇo nāma bhaveyyan"ti pattheti.