ความจริง เมื่ออิฏฐารมณ์มาปรากฏทางจักขุทวาร โลภะอาศัยอารมณ์นั้นย่อมเกิดขึ้น ด้วยเหตุเพียงเท่านี้ ศีรษะคือปัญญาเป็นอันชื่อว่าตกไป. แม้ในโสตทวารเป็นต้น ก็นัยนี้เหมือนกัน.

พึงทราบ นันทิราคะเป็นเสมือนโดยการทำศีรษะคือปัญญาให้ตกไปอย่างนี้ก่อน.

ก็นันทิราคะนั่นย่อมนำเข้าไปสู่กำเนิด ๔ อย่างด้วยอัณฑชกำเนิดเป็นต้น นันทิราคะนั้นมีมหาภัย ๒๕ อย่างและกรรมกรณ์ ๓๒ อย่าง มีการทำให้เข้าถึงกำเนิดเป็นมูล ๓๒ ก็มาถึงเหมือนกัน เพราะฉะนั้น พึงทราบว่า นันทิราคะนั้นเสมือนเพชฌฆาตเงื้อดาบ แม้โดยการนำเข้าถึงกำเนิด ด้วยอาการอย่างนี้.

กรรมฐาน เป็นอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแก่ภิกษุรูปหนึ่ง แม้ด้วยอำนาจนันทิราคะ ด้วยประการฉะนี้.