๔-๕. ภารทฺวาชสุตฺตาทิวณฺณนา

[๑๒๗-๑๒๘] จตุตฺเถ ปิณฺฑํ อุลมาโน ปริเยสมาโน ปพฺพชิโตติ ปิณฺโฑโล. โส กิร ปริชิณฺณโภโค พฺราหฺมโณ อโหสิ. อถ ภิกฺขุสํฆสฺส ลาภสกฺการํ ทิสฺวา ปิณฺฑตฺถาย นิกฺขมิตฺวา ปพฺพชิโต, โส มหนฺตํ กปลฺลปตฺตํ คเหตฺวา จรติ, เตน กปลฺลปูรํ ยาคุํ ปิวติ, กปลฺลปูรปูเว ขาทติ, กปลฺลปูรํ ภตฺตํ ภุญฺชติ. อถสฺส มหคฺฆสภาวํ สตฺถุ อาโรจยึสุ. สตฺถา ตสฺส ปตฺตถวิกํ นานุชานิ. เหฏฺฐามญฺเจ ปตฺตํ นิกุชฺเชตฺวา ฐเปติ. โส ฐเปนฺโตปิ ฆํสนฺโตว ปณาเมตฺวา ฐเปติ, คณฺหนฺโตปิ ฆํสนฺโตว อากฑฺฒิตฺวา คณฺหาติ. ตํ คจฺฉนฺเต กาเล ฆํสเนน ปริกฺขีณํ นาฬิโกทนมตฺตเมว คณฺหณกํ ชาตํ. ตโต สตฺถุ อาโรเจสุํ, อถสฺส สตฺถา ปตฺตถวิกํ อนุชานิ. เถโร อปเรน สมเยน อินฺทฺริยภาวนํ ภาเวตฺวา อคฺคผเล อรหตฺเต ปติฏฺฐาสิ. อิติ โส ปิณฺฑตฺถาย ปพฺพชิตตฺตา ปิณฺโฑโล, โคตฺเตน ปน ภารทฺวาโชติ อุภยํ เอกโต กตฺวา ปิณฺโฑลภารทฺวาโชติ วุจฺจติ.

อุปสงฺกมีติ อุคฺคตุคฺคเตหิ มหาอมจฺเจหิ ปริวุโต อุปสงฺกมิ. เถโร กิร เอกทิวสํ สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา กตภตฺตกิจฺโจ นิทาฆสมเย สีตฏฺฐาเน ทิวาวิหารํ นิสีทิสฺสามีติ อากาเสน คนฺตฺวา คงฺคาตีเร อุเทนสฺส รญฺโญ อุทกฏฺฐานํ นาม ๑- อุยฺยานํ อตฺถิ, ตตฺถ วิจริตฺวา ๒- อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสีทิ สีเตน อุทกวาเตน วีชิยมาโน.

อุเทโนปิ โข นาม ราชา สตฺตาหํ มหาปานํ ปิวิตฺวา สตฺตเม ทิวเส อุยฺยานํ ปฏิชคฺคาเปตฺวา มหาชนปริวาโร อุยฺยานํ คนฺตฺวา มงฺคลสิลาปตฺเต อตฺถตาย เสยฺยาย นิปชฺชิ. ตสฺส เอกา ปริจาริกา ปาเท สมฺพาหมานา นิสินฺนา. ราชา กเมน นิทฺทํ โอกฺกมิ. ตสฺมึ นิทฺทํ โอกฺกมนฺเต นาฏกิตฺถิโย "ยสฺสตฺถาย มยํ คีตาทีนิ ปโยเชยฺยาม, โส นิทฺทํ อุปคโต, น จ นิทฺทากาเล ปหาสํ ๓- กาตุํ วฏฺฏตี"ติ อตฺตโน อตฺตโน ตูริยานิ ฐเปตฺวา อุยฺยานํ ปกฺกนฺตา. ตา ตตฺถ ตตฺถ ผลาผลานิ ขาทมานา ปุปฺผานิ ปิลนฺธมานา วิจรนฺติโย เถรํ ทิสฺวา "มา สทฺทมกริตฺถา"ติ อญฺญมญฺญํ นิวารยมานา วนฺทิตฺวา นิสีทึสุ. เถโร "อิสฺสา ปหาตพฺพา, มจฺเฉรํ วิโนเทตพฺพนฺ"ติอาทินา นเยน ตาสํ ธมฺมกถํ ๔- กเถสิ.