๓. กุมฺโมปมสุตฺตวณฺณนา

[๒๔๐] ตติเย กุมฺโมติ อฏฺฐิกุมฺโม. กจฺฉโปติ ตสฺเสว เววจนํ. อนุนทีตีเรติ นทิยา อนุตีเร. โคจรปสุโตติ "สเจ กิญฺจิ ผลาผลํ ลภิสฺสามิ, ขาทิสฺสามี"ติ

อนิสฺสิโตติ ตณฺหาทิฏฺฐินิสฺสเยหิ อนิสฺสิโต. อญฺญมเหฐยาโนติ อญฺญํ กญฺจิ ปุคฺคลํ อวิเหเฐนฺโต. ปรินิพฺพุโตติ กิเลสปรินิพฺพาเนน ปรินิพฺพุโต. น อุปวเทยฺย กญฺจีติ อญฺญํ กญฺจิ ปุคฺคลํ สีลวิปตฺติยา วา อาจารวิปตฺติยา วา อตฺตานํ อุกฺกํเสตุกามตาย วา ปรํ วมฺเภตุกามตาย น อุปวเทยฺย, อญฺญทตฺถุ ปญฺจ ธมฺเม อชฺฌตฺตํ อุปฏฺฐเปตฺวา "กาเลน วกฺขามิ, โน อกาเลน, ภูเตน วกฺขามิ, โน อภูเตน, สเณฺหน วกฺขามิ, โน ผรุเสน, อตฺถสญฺหิเตน วกฺขามิ, โน อนตฺถสญฺหิเตน, เมตฺตจิตฺโต วกฺขามิ, โน โทสนฺตโร"ติ เอวํ อุลฺลุมฺปนสภาวสณฺฐิเตเนว ๑- จิตฺเตน วิหรติ.