@๓ ก. อารุฬฺหฏฺฐาเน โฆรวิโส จ. ยสฺส ปน วิสํ มนฺทํ โหติ, โอตาริยมานมฺปิ สุเขเนว โอตรติ นีลสปฺปธมฺมนิสปฺปาทีนํ วิสํ วิย, อยํ เนว อาคตวิโส น โฆรวิโส นาม. อิมินา อุปาเยน กฏฺฐมุเข ทฏฺฐวิสาทโย ปูติมุขาทีสุ จ ทฏฺฐวิสาทโย เวทิตพฺพาติ. เอวํ ปุคฺคลปณฺณตฺติวเสน จตุสฏฺฐิ.

เตสุ "อณฺฑชา นาคา"ติอาทินา. ๑- โยนิวเสน เอเกกํ จตุธา วิภชิตฺวา ฉปณฺณาสาธิกานิ เทฺว สตานิ โหนฺติ. เต ชลชาถลชาติทฺวิคุณิตา ทฺวาทสาธิกานิ ปญฺจสตานิ โหนฺติ, เต กามรูปอกามรูปานํ วเสน ทฺวิคุณิตา จตุวีสาธิกสหสฺสสงฺขา โหนฺติ. ปุน คตมคฺคสฺส ปฏิโลมโต สงฺขิปมานา กฏฺฐมุขาทิวเสน จตฺตาโรว โหนฺตีติ. เต สนฺธาย ภควา "เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว จตฺตาโร อาสีวิสา"ติ อาห. กุลวเสน หิ เอเต คหิตา.

ตตฺถ อาสีวิสาติ ๒- อาสิตฺตวิสาติปิ อาสีวิสา, อสิตวิสาติปิ อาสีวิสา, อสิสทิสวิสาติปิ อาสีวิสา. อาสิตฺตวิสาติ สกลกาเย อาสิญฺจิตฺวา วิย ฐปิตวิสา, ปรสฺส จ อตฺตโน สรีเร อาสิญฺจนวิสาติ อตฺโถ. อสิตวิสาติ ยํ ยํ เอเตหิ อสิตํ โหติ ปริภุตฺตํ, ตํ ตํ วิสเมว สมฺปชฺชติ, ตสฺมา อสิตํ วิสํ โหติ เอเตสนฺติ อาสีวิสา. อสิสทิสวิสาติ อสิ วิย ติขิณํ ปรมมฺมจฺเฉทนสมตฺถํ วิสํ เอเตสนฺติ อาสีวิสาติ เอวเมตฺถ วจนตฺโถ เวทิตพฺโพ. อุคฺคเตชาติ อุคฺคตเตชา พลวเตชา. โฆรวิสาติ ทุนฺนิมฺมทฺทนวิสา. ๓-

เอวํ วเทยฺยุนฺติ ปฏิชคฺคาปนตฺถํ เอวํ วเทยฺยุํ. ราชาโน หิ อาสีวิเส คาหาเปตฺวา "ตถารูเป โจเร วา เอเตหิ ฑํสาเปตฺวา มาเรสฺสาม, นครูปโรธกาเล ปรเสนาย วา ตํ ขิปิสฺสาม, ปรพลํ นิมฺมทฺเทตุํ อสกฺโกนฺตา สุโภชนํ ภุญฺชิตฺวา วรสยนํ อารุยฺห เอเตหิ อตฺตานํ ฑํสาเปตฺวา สตฺตูนํ วสํ อนาคจฺฉนฺตา