อิทาเนตฺถ จตุมหาภูตวเสน ยาว อรหตฺตา กมฺมฏฺฐานํ กเถตพฺพํ สิยา,

ตํ วิสุทฺธิมคฺเค จตุธาตุววตฺถานนิทฺเทเส กถิตเมว.

ปญฺจ วธกา ปจฺจตฺถิกาติ โข ภิกฺขเว ปญฺจนฺเนตํ อุปาทานกฺขนฺธานํ อธิวจนนฺติ เอตฺถ ทฺวีหิ อากาเรหิ ขนฺธานํ วธกปจฺจตฺถิกสทิสตา เวทิตพฺพา. ขนฺธา หิ อญฺญมญฺญญฺจ วเธนฺติ, เตสุ จ สนฺเตสุ วโธ นาม ปญฺญายติ. กถํ? รูปํ ตาว รูปมฺปิ วเธติ อรูปมฺปิ, ตถา อรูปํ อรูปมฺปิ วเธติ รูปมฺปิ. กถํ? อยํ หิ ปฐวีธาตุ ภิชฺชมานา อิตรา ติสฺโส ธาตุโย คเหตฺวาว ภิชฺชติ, อาโปธาตุอาทีสุปิ เอเสว นโย, เอวํ ตาว รูปํ รูปเมว วเธติ. รูปกฺขนฺโธ ปน ภิชฺชมาโน จตฺตาโร อรูปกฺขนฺเธ คเหตฺวาว ภิชฺชติ, เอวํ รูปํ อรูปมฺปิ วเธติ. เวทนากฺขนฺโธปิ ภิชฺชมาโน สญฺญาสงฺขารวิญฺญาณกฺขนฺเธ คเหตฺวาว ภิชฺชติ. สญฺญากฺขนฺธาทีสุปิ เอเสว นโย. เอวํ อรูปํ อรูปเมว วเธติ. จุติกฺขเณ ปน จตฺตาโร อรูปกฺขนฺธา ภิชฺชมานา วตฺถุรูปมฺปิ คเหตฺวาว ภิชฺชนฺติ, เอวํ อรูปํ รูปมฺปิ วเธติ. เอวํ ตาว อญฺญมญฺญํ วเธนฺตีติ วธกา. ยตฺถ ปน ขนฺธา อตฺถิ, ตตฺเถว ๑- เฉทนเภทนวธพนฺธนาทโย โหนฺติ, น อญฺญตฺถาติ. เอวํ ขนฺเธสุ สติ ๒- วโธ ปญฺญายตีติปิ วธกา.