๕-๖. ปุณฺณสุตฺตาทิวณฺณนา

[๘๘-๘๙] ปญฺจเม ตญฺเจติ ตํ จกฺขุญฺเจว รูปญฺจ. นนฺทิสมุทยา ทุกฺขสมุทโยติ ตณฺหาย สโมธาเนน ปญฺจกฺขนฺธทุกฺขสฺส สโมธานํ โหติ. อิติ ฉสุ ทฺวาเรสุ "นนฺทิสมุทยา ทุกฺขสมุทโย"ติ อิมินา ทฺวินฺนํ สจฺจานํ วเสน วฏฺฏํ มตฺถกํ ปาเปตฺวา ทสฺเสสิ. ทุติยนเย นิโรโธ มคฺโคติ ทฺวินฺนํ สจฺจานํ วเสน วิวฏฺฏํ มตฺถกํ ปาเปตฺวา ทสฺเสสิ. อิมินา ตฺวํ ปุณฺณาติ ปาฏิเยกฺโก ๑- อนุสนฺธิ. เอวํ ตาว วฏฺฏวิวฏฺฏวเสน เทสนํ อรหตฺเต ปกฺขิปิตฺวา อิทานิ ปุณฺณตฺเถรํ สตฺตสุ ฐาเนสุ สีหนาทํ นทาเปตุํ อิมินา ตฺวนฺติอาทิมาห.

จณฺฑาติ ทุฏฺฐา กิพฺพิสา. ผรุสาติ กกฺขฬา. อกฺโกสิสฺสนฺตีติ ทสหิ อกฺโกสวตฺถูหิ อกฺโกสิสฺสนฺติ. ปริภาสิสฺสนฺตีติ "กึ สมโณ นาม ตฺวํ, อิทญฺจิทญฺจ เต กริสฺสามา"ติ ตชฺเชสฺสนฺติ. เอวเมตฺถาติ เอวํ มยฺหํ เอตฺถ ภวิสฺสติ. ทณฺเฑนาติ จตุหตฺถทณฺเฑน ขทิรทณฺเฑน วา ฆฏิกมุคฺคเรน วา ๒- สตฺเถนาติ เอกโตธาราทินา สตฺเถน. สตฺถหารกํ ปริเยสนฺตีติ ชีวิตหารกสตฺถํ ปริเยสนฺติ. อิทํ เถโร ตติยปาราชิกวตฺถุสฺมึ อสุภกถํ สุตฺวา อตฺตภาเวน ชิคุจฺฉนฺตานํ ภิกฺขูนํ สตฺถหารกปริเยสนํ สนฺธายาห. ทมูปสเมนาติ เอตฺถ ทโมติ อินฺทฺริยสํวราทีนํ เอตํ นามํ.

"สจฺเจน ทนฺโต ทมสา อุเปโต