วิญฺญาเต วิญฺญาตมตฺตนฺติ เอตฺถ ปน วิญฺญาตํ นาม มโนทฺวาราวชฺชเนน วิญฺญาตารมฺมณํ, ตสฺมึ วิญฺญาเต วิญฺญาตมตฺตนฺติ อาวชฺชนปฺปมาณํ. ยถา อาวชฺชเนน น รชฺชติ น ทุสฺสติ น มุยฺหติ, เอวํ รชฺชนาทิวเสน อุปฺปชฺชิตุํ อทตฺวา อาวชฺชนปฺปมาเณเนว จิตฺตํ ฐเปสฺสามีติ อยเมตฺถ อตฺโถ.

ยโตติ ยทา. ตโตติ ตทา. น เตนาติ เตน ราเคน วา รตฺโต, โทเสน วา ทุฏฺโฐ, โมเหน วา มูโฬฺห น ภวิสฺสติ. ตโต ตฺวํ มาลุกฺยปุตฺต น ตตฺถาติ ยทา ตฺวํ เตน ราเคน วา โทสโมเหหิ วา รตฺโต วา ทุฏฺโฐ วา มูโฬฺห วา น ภวิสฺสสิ, ตทา ตฺวํ น ตตฺถ ตสฺมึ ทิฏฺเฐ วา สุตมุตวิญฺญาเต วา ปฏิพทฺโธ อลฺลีโน ปติฏฺฐิโต นาม ภวิสฺสสิ. เนวิธาติอาทิ วุตฺตตฺถเมว.

สติ มุฏฺฐาติ สติ นฏฺฐา. ตญฺจ อชฺโฌสาติ ตํ อารมฺมณํ คิลิตฺวา. อภิชฺฌา จ วิเหสา จาติ อภิชฺฌาย จ วิเหสาย ๒- จ. อถวา "ตสฺส วฑฺฒนฺตี"ติ ปเทนปิ สทฺธึ โยเชตพฺพํ, อภิชฺฌา จ วิเหสา จาติ อิเมปิ เทฺว ธมฺมา ตสฺส วฑฺฒนฺตีติ อตฺโถ.

จิตฺตมสฺสูปหญฺญตีติ อภิชฺฌาวิเหสาหิ อสฺส จิตฺตํ อุปหญฺญติ. อาจินโตติ อาจินนฺตสฺส. อารา นิพฺพาน วุจฺจตีติ เอวรูปสฺส ปุคฺคลสฺส นิพฺพานํ นาม