๘. กึสุกสูตร
8. Kiṃsukopamasuttavaṇṇanā
[245] Aṭṭhame dassananti paṭhamamaggassetaṃ adhivacanaṃ. Paṭhamamaggo hi kilesappahānakiccaṃ sādhento paṭhamaṃ nibbānaṃ passati, tasmā dassananti vuccati. Gotrabhuñāṇaṃ pana kiñcāpi maggato paṭhamataraṃ passati, passitvā pana kattabbakiccassa kilesappahānassa abhāvena na dassananti vuccati. Apica cattāropi maggā dassanameva. Kasmā? sotāpattimaggakhaṇe dassanaṃ Visujjhati, phalakkhaṇe visuddhaṃ. Sakadāgāmianāgāmiarahattamaggakkhaṇe visujjhati, phalakkhaṇe visuddhanti evaṃ kathentānaṃ bhikkhūnaṃ sutvā so bhikkhu "ahampi dassanaṃ visodhetvā arahattaphale patiṭṭhito dassanavisuddhikaṃ nibbānaṃ sacchikatvā viharissāmī"ti taṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā evaṃ pucchi. So phassāyatanakammaṭṭhāniko channaṃ phassāyatanānaṃ vasena rūpārūpadhamme pariggahetvā arahattaṃ patto. Ettha hi purimāni pañcaāyatanāni rūpaṃ manāyatanaṃ arūpaṃ. Iti so attanā adhigatamaggameva kathesi.
Asantuṭṭhoti padesasaṅkhāresu ṭhatvā kathitattā asantuṭṭho. Evaṃ kirassa ahosi "ayaṃ padesasaṅkhāresu ṭhatvā kathesi, sakkā nu kho padesasaṅkhāresu ṭhatvā dassanavisuddhikaṃ nibbānaṃ pāpuṇitun"ti. Tato naṃ pucchi "āvuso tvaṃyeva nu kho idaṃ dassanavisuddhikaṃ nibbānaṃ jānāsi, udāhu aññepi jānantā atthī"ti. Athāvuso asukavihāre asukatthero nāmāti. So tampi upasaṅkamitvā pucchi, etenupāyena aññampi aññampīti.
Ettha ca dutiyo pañcakkhandhakammaṭṭhāniko rūpakkhandhavasena rūpaṃ, sesakkhandhavasena nāmanti nāmarūpaṃ vavatthapetvā anukkamena arahattaṃ patto, tasmā sopi attanā adhigatamaggameva kathesi. Ayaṃ pana "imesaṃ aññamaññaṃ na sameti,