"rūpānaṃ tveva aniccataṃ viditvā vipariṇāmavirāganirodhaṃ `pubbe ceva rūpā etarahi ca, sabbe te rūpā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā'ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato uppajjati somanassaṃ. Yaṃ evarūpaṃ somanassaṃ, idaṃ vuccati nekkhammasitaṃ somanassan"ti evaṃ chasu dvāresu iṭṭhārammaṇe āpāthagate aniccatādivasena vipassanaṃ paṭṭhapetvā ussukkāpetuṃ sakkontassa "ussukkitā me vipassanā"ti somanassajātassa uppannasomanassāni cha nekkhammasitadomanassāni nāma.

"cakkhuviññeyyānaṃ rūpānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ manoramānaṃ lokāmisapaṭisaṃyuttānaṃ appaṭilābhaṃ vā appaṭilābhato samanupassato pubbe vā paṭiladdhapubbaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ samanussarato uppajjati domanassaṃ. Yaṃ evarūpaṃ domanassaṃ, idaṃ vuccati gehassitaṃ domanassan"ti evaṃ chasu dvāresu "iṭṭhārammaṇaṃ nānubhavissāmi nānubhavāmī"ti vitakkayato uppannāni kāmaguṇanissitadomanassāni cha gehasitadomanassāni nāma.

"rūpānaṃ tveva aniccataṃ viditvā vipariṇāmavirāganirodhaṃ `pubbe ceva rūpā etarahi ca, sabbe te rūpā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā'ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā anuttaresu vimokkhesu pihaṃ upaṭṭhāpeti `kudāssu nāmāhaṃ tadāyatanaṃ upasampajja viharissāmi, yadariyā etarahi āyatanaṃ upasampajja viharantī'ti. Iti anuttaresu vimokkhesu pihaṃ upaṭṭhāpayato uppajjati pihapaccayā domanassaṃ. Yaṃ evarūpaṃ domanassaṃ, idaṃ vuccati nekkhammasitaṃ domanassan"ti evaṃ chasu dvāresu iṭṭhārammaṇe āpāthagate anuttaravimokkhasaṅkhātaariyaphaladhammesu pihaṃ upaṭṭhāpetvā tadadhigamāya aniccatādivasena vipassanaṃ paṭṭhapetvā ussukkāpetuṃ asakkontassa "imampi pakkhaṃ imampi māsaṃ imampi saṃvaccharaṃ vipassana ussukkāpetvā ariyabhūmiṃ pāpuṇituṃ nāsakkhin"ti anusocato uppannāni domanassāni cha nekkhammasitadomanassāni nāma.

เล่มที่ ๑๘ สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค๒๖๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. อัฏฐสตปริยายสูตร”