@3 Sī. saṅkharīyati nibbattīyatīti (pa.sū. 2/463/272)

Katamā pana bhanteti idha kiṃ pucchati? "ime saṅkhārā aññamaññaṃ missā āluḷitā avibhūtā duddīpanā. Tathāhi kāyadvāre ādānagahaṇamuñcanacopanāni pāpetvā uppannā aṭṭha kāmāvacarakusalacetanā dvādasa akusalacetanāti evaṃ kusalākusalā vīsati cetanāpi, assāsapassāsāpi kāyasaṅkhāro vuccanti. Vacīdvāre hanusañcopanaṃ vacībhedaṃ pāpetvā uppannā vuttappakārāva vīsati cetanāpi vitakkavicārāpi vacīsaṅkhārotveva vuccanti. Kāyavacīdvāresu copanaṃ appatvā raho nisinnassa cintayato uppannā kusalākusalā ekūnatiṃsa cetanāpi, saññā ca vedanā cāti ime dve dhammāpi cittasaṅkhārātveva vuccanti. Evaṃ ime saṅkhārā aññamaññaṃ missā āluḷitā avibhūtā duddīpanā, te pākaṭe vibhūte akatvā kathāpessāmī"ti pucchi.

Kasmā pana bhanteti idha kāyasaṅkhārādināmassa padatthaṃ pucchati. Tassa vissajjane kāyappaṭibaddhāti kāyanissitā. Kāye sati honti, asati na honti. Cittappaṭibaddhāti cittanissitā. Citte sati honti, asati honti.

Idāni "kiṃ nu kho esa saññāvedayitanirodhaṃ valañje no valañjeti, ciṇṇavasī vā tattha no ciṇṇavasī"ti jānanatthaṃ pucchanto kathaṃ pana bhante saññāvedayitanirodhasamāpatti hotīti āha. Tassa vissajjane samāpajjissanti vā samāpajjāmīti vā padadvayena nevasaññānāsaññāyatanasamāpattikālo kathito. Samāpannoti padena anto nirodho. Tathā purimehi dvīhi padehi sacittakakālo kathito, pacchimena acittakakālo.