Pubbeva tathā cittaṃ bhāsitaṃ hotīti nirodhasamāpattito pubbe addhāna- paricchedakāleyeva "ettakaṃ kālaṃ acittako bhavissāmī"ti addhānaparicchedo. Cittaṃ bhāvitaṃ hoti. Yaṃ taṃ tathattāya upanetīti yaṃ pana evaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, taṃ puggalaṃ Tathattāya acittakabhāvāya upaneti. Vacīsaṅkhāro paṭhamaṃ nirujjhatīti sesasaṅkhārehi paṭhamaṃ dutiyajjhāneyeva nirujjhati. Tato kāyasaṅkhāroti tato paraṃ kāyasaṅkhāro catutthajjhāne nirujjhati. Tato paraṃ cittasaṅkhāroti tato paraṃ cittasaṅkhāro anto nirodhe nirujjhati. Āyūti rūpajīvitindriyaṃ. Viparibhinnānīti upahatāni vinaṭṭhāni.

Tattha keci "nirodhasamāpannassa `cittasaṅkhāro ca niruddho'ti vacanato cittaṃ aniruddhaṃ hoti, tasmā sacittakāpi ayaṃ pana samāpattī"ti vadanti. Te vattabbā:- "vacīsaṅkhāropissa niruddho"ti vacanato vācā aniruddhā hoti, tasmā nirodhasamāpannena dhammampi kathentena sajjhāyampi kathentena nisīditabbaṃ siyā. Yo cāyaṃ mato kālakato, tassapi cittasaṅkhāro nirodhoti vacanato cittaṃ aniruddhaṃ bhaveyya, tasmā kālakate mātāpitaro vā arahante vā jhāpentena ānantariyakammaṃ kataṃ bhaveyya. Iti byañjane abhinivesanaṃ akatvā ācariyānaṃ naye ṭhatvā attho upaparikkhitabbo. Attho hi paṭisaraṇaṃ, na byañjanaṃ.

Indriyāni vippasannānīti kiriyamayappavattasmiṃ hi vattamāne bahiddhā ārammaṇesu pasāde ghaṭentesu indriyāni kilamanti, upahatāni makkhitāni viya na honti vātādīhi uṭṭhitarajena catumahāpathe ṭhapitaādāso viya. Yathā pana thavikāya pakkhipitvā mañjūsādīsu ṭhapito ādāsopi antoyeva virocati, evaṃ nirodhasamāpannassa bhikkhuno anto nirodhe pañcappasādā ativiya virocanti. Tena vuttaṃ "indriyāni vippasannānī"ti.

Vuṭṭhahissanti vā vuṭṭhahāmīti vā padadvayena antonirodhakālo kathito, vuṭṭhitoti padena phalasamāpattikālo. Tathā purimehi dvīhi padehi acittakakālo

เล่มที่ ๑๘ สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค๒๘๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. กามภูสูตร ที่ ๒”