คำว่า ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ คือ ประกอบด้วยประโยชน์หามิได้. อธิบายว่า ไม่อาศัยเหตุที่นำประโยชน์เกื้อกูลและความสุขมาให้.

คำว่า การประกอบความลำบากแก่ตน คือ การตามประกอบความลำบากให้ตน. อธิบายว่า ทำทุกข์แก่ตน.

คำว่า เป็นทุกข์ ได้แก่ นำทุกข์มาให้ด้วยการฆ่าตนมีการนอนหงายบนหนามเป็นต้น.

พระองค์ทรงทำจักษุคือปัญญา เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่ากระทำจักษุ.

เล่มที่ ๑๙ สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค๑,๒๕๒

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “ตถาคตสูตร ที่ ๑ [ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร]”