ในบทว่า อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต นี้ การเดินไป ท่านกล่าวว่า ก้าวไปข้างหน้า. การกลับท่านกล่าวว่า ถอยกลับ. แม้ทั้งสองอย่างนั้นย่อมได้ในอิริยาบถ ๔.

ในการเดินไป เมื่อนำกายไปข้างหน้าก่อน ชื่อว่าย่อมก้าวไปข้างหน้า. เมื่อกลับ ชื่อว่าย่อมถอยกลับ. แม้ในการยืน ผู้ยืนน้อมกายไปข้างหน้า ก็ชื่อว่าย่อมก้าวไปข้างหน้า. เมื่อน้อมกายไปข้างหลัง ย่อมชื่อว่าถอยกลับ. แม้ในการนั่ง ผู้นั่งหันอวัยวะอันมีในเบื้องหน้าของอาสนะ โน้มไปอยู่ ชื่อว่าย่อมก้าวไปข้างหน้า. การยืดอวัยวะอันมีในเบื้องหลัง เอนไปในเบื้องหลัง ชื่อว่าย่อมถอยกลับ.

แม้ในการนอนก็มีนัยนี้แล.

บทว่า สมฺปชานการี โหติ ได้แก่ กระทำกิจทั้งหมดด้วยความรู้ตัว หรือทำความรู้ตัวเท่านั้น. จริงอยู่ เขาย่อมทำความรู้ตัวในการก้าวไปข้างหน้าเป็นต้น. ในที่ไหนๆ ไม่เว้นการรู้ตัว.