บทว่า ในการตรัสรู้พร้อม ความว่า ในสัพพัญญุตญาณหรือในอรหัตมรรคญาณ.

เพราะว่า พระพุทธคุณทั้งหลายทั้งหมดเป็นอันท่านถือเอาแล้วด้วยอรหัตมรรคทีเดียว. ถึงแม้พระอัครสาวกทั้งสองก็ได้เฉพาะสาวกบารมีญาณด้วยอรหัตมรรคเท่านั้น. พระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลายย่อมได้โดยเฉพาะพระปัจเจกโพธิญาณ. พระพุทธเจ้าทั้งหลายย่อมได้เฉพาะพระสัพพัญญุตญาณและพระพุทธคุณทั้งสิ้น อรหัตมรรคญาณแม้ทั้งสิ้นย่อมสำเร็จแก่ท่านเหล่านั้นด้วยอรหัตมรรคนั่นเอง เพราะฉะนั้น อรหัตมรรคญาณจึงชื่อว่าเป็นคุณเครื่องตรัสรู้พร้อม. เพราะเหตุนั้น จึงไม่มีผู้ที่ยิ่งกว่าพระผู้มีพระภาคเจ้า. เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่าสภาพที่ยิ่งกว่าคือคุณเป็นเครื่องตรัสรู้.

บทว่า อุฬาร คือ ประเสริฐ.

ก็อุฬารศัพท์นี้ย่อมมาในอรรถว่าอร่อย ในบทเป็นต้นว่า ย่อมเคี้ยวกินของที่ควรเคี้ยวอร่อย. ย่อมมาในอรรถว่าประเสริฐ ในบทเป็นต้นว่า ได้ยินว่า วัจฉายนะพราหมณ์ผู้เจริญย่อมสรรเสริญพระสมณโคดม โดยความประเสริฐ อย่างประเสริฐ. มาในอรรถว่าไพบูลย์ ในบทเป็นต้นว่า และแสงสว่างอันโอฬารหาประมาณไม่ได้.

เล่มที่ ๑๙ สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค๖๔๐

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “นาฬันทสูตร”