๔. เมตฺตาสหคตสุตฺตวณฺณนา ๑-

[๒๓๕] จตุตฺเถ เมตฺตาสหคเตน เจตสาติอาทิ สพฺพํ สพฺพากาเรน วิสุทฺธิมคฺเค ๒- วิตฺถาริตเมว. มยมฺปิ โข อาวุโส สาวกานํ เอวํ ธมฺมํ เทเสมาติ อิทมฺปิ เต ปุริมนเยเนว สตฺถุ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา วทนฺติ. ติตฺถิยานญฺหิ สมเย ปญฺจนีวรณปฺปหานํ วา เมตฺตาทิพฺรหฺมวิหารภาวนา วา นตฺถิ. กึคติกา โหตีติ กึนิปฺผตฺติ โหติ. กิมฺปรมาติ กึอุตฺตมา. กิมฺผลาติ กิมานิสํสา. กิมฺปริโยสานาต กึนิฏฺฐา. เมตฺตาสหคตนฺติ เมตฺตาย สหคตํ สํสฏฺฐํ สมฺปยุตฺตํ. เอเสว นโย สพฺพตฺถ. วิเวกนิสฺสิตาทีนิ วุตฺตตฺถาเนว.

อปฺปฏิกูลนฺติ ทุวิธํ อปฺปฏิกูลํ สตฺตอปฺปฏิกูลญฺจ สงฺขารอปฺปฏิกูลญฺจ. ตสฺมึ อปฺปฏิกูเล อิฏฺเฐ วตฺถุสฺมินฺติ อตฺโถ. ปฏิกูลสญฺญีติ อนิฏฺฐสญฺญี. กถํ ปเนตฺถ ๓- เอวํ วิหรติ? อสุภผรณํ วา อนิจฺจนฺติ มนสิการํ วา กโรนฺโต. วุตฺตเญฺหตํ ปฏิสมฺภิทายํ "กถํ อปฺปฏิกูเล ปฏิกูลสญฺญี วิหรติ. อิฏฺฐสฺมึ วตฺถุสฺมึ อสุภาย วา ผรติ, อนิจฺจโต วา อุปสํหรตี"ติ. ๔- ปฏิกูเล ปน อนิฏฺเฐ วตฺถุสฺมึ เมตฺตาผรณํ วา ธาตุมนสิการํ วา กโรนฺโต อปฺปฏิกูลสญฺญี วิหรติ นาม. ยถาห "กถํ ปฏิกูเล อปฺปฏิกูลสญฺญี วิหรติ, อนิฏฺฐสฺมึ วตฺถุสฺมึ เมตฺตาย วา ผรติ, ธาตุโต วา อุปสํหรตี"ติ. ๔- อุภยมิสฺสกปเทสุปิ เอวเสว นโย. อปฺปฏิกูลปฏิกูเลสุ หิ ตเทว อสุภผรณํ วา อนิจฺจนฺติ มนสิการํ วา กโรนฺโต ปฏิกูลสญฺญี วิหรติ นาม. ปฏิกูลาปฏิกูเลสุ จ ตเทว เมตฺตาผรณํ วา ธาตุมนสิการํ วา กโรนฺโต อปฺปฏิกูลสญฺญี วิหรติ นาม. "จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา เนว สุมโน โหตี"ติอาทินา ๕- นเยน วุตฺตํ ปน ฉฬงฺคุเปกฺขํ ปวตฺตยมาโน "อปฺปฏิกูเล จ