กายสูตร

๒. กายสุตฺตวณฺณนา

[๑๘๓] ทุติเย อาหารฏฺฐิติโกติ ปจฺจยฏฺฐิติโก. อาหารํ ปฏิจฺจาติ ปจฺจยํ ปฏิจฺจ. สุภนิมิตฺตนฺติ สุภมฺปิ สุภนิมิตฺตํ, สุภสฺส อารมฺมณมฺปิ สุภนิมิตฺตํ. อโยนิโสมนสิกาโรติ อนุปายมนสิกาโร อุปถมนสิกาโร อนิจฺเจ "นิจฺจนฺ"ติ วา ทุกฺเข "สุขนฺ"ติ วา อนตฺตนิ "อตฺตา"ติ วา อสุเภ "สุภนฺ"ติ วา มนสิกาโร, ตํ ตสฺมึ สุภารมฺมเณ พหุลํ ปวตฺตยโต กามจฺฉนฺโท อุปฺปชฺชติ. เตน วุตฺตํ "อตฺถิ ภิกฺขเว สุภนิมิตฺตนฺ"ติอาทิ. เอวํ สพฺพนีวรเณสุ โยชนา เวทิตพฺพา.

ปฏิฆนิมิตฺตนฺติอาทีสุ ปน ปฏิโฆปิ ปฏิฆนิมิตฺตํ ปฏิฆารมฺมณมฺปิ. อรตีติ อุกฺกณฺฐิตา, ๑- ยํ สนฺธาย วุตฺตํ "ตตฺถ กตมา อรติ, ปนฺเตสุ วา เสนาสเนสุ อญฺญตรญฺญตเรสุ วา อธิกุสเลสุ ธมฺเมสุ อรติ อรติตา อนภิรติ อนภิรมณา อุกฺกณฺฐิตา ปริตสฺสิตา ๒- อยํ วุจฺจติ อรตี"ติ. ๓-

ตนฺทีติ อติสีตาทิปจฺจยา อุปฺปนฺนํ อาคนฺตุกกายาลสิยํ. ยสฺมึ อุปฺปนฺเน "อติสีตํ อติอุณฺหํ อติจฺฉาโตสฺมิ อติธาโตสฺมิ อติทูรมคฺคํ คโตสฺมี"ติ วทติ, ยํ สนฺธาย วุตฺตํ "ตตฺถ กตมา ตนฺที? ยา ตนฺที ตนฺทิยนา ตนฺทิมนกตา, อาลสฺยํ อาลสฺยายนา อาลสฺยายิตตฺตํ, อยํ วุจฺจติ ตนฺที"ติ. ๔- วิชมฺภิตาติ กิเลสวเสน กายวินมนา, ยํ สนฺธาย วุตฺตํ "ตตฺถ กตมา วิชมฺภิตา, ยา กายสฺส ชมฺภนา วิชมฺภนา อานมนา วินมนา สนฺนมนา ปณมนา พฺยาธิยกํ ๕- อยํ วุจฺจติ วิชมฺภิตา"ติ. ๔-

เล่มที่ ๑๙ สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค๕๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “กายสูตร”