พฺราหฺมณี ปิยปุตฺตสฺส ธมฺมเทสนาปริโยสาเน โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐาย ปุตฺตํ อาห "ตาต อุปติสฺส กสฺมา เอวํ อกาสิ, เอวรูปํ นาม อมตํ มยฺหํ เอตฺตกํ กาลํ น อทาสี"ติ. เถโร "ทินฺนํ ทานิ เม มาตุ รูปสาริยา พฺราหฺมณิยา โปสาวนิกมูลํ, เอตฺตเกน วฏฺฏิสฺสตี"ติ จินฺเตตฺวา "คจฺฉ มหาอุปาสิเก"ติ พฺราหฺมณึ อุยฺโยเชตฺวา "จุนฺท กา เวลา"ติ อาห. พลวปจฺจูสกาโล ภนฺเตติ. ภิกฺขุสํฆํ สนฺนิปาเตหีติ. สนฺนิปาโต ภนฺเต ภิกฺขุสํโฆติ. "มํ อุกฺขิปิตฺวา นิสีทาเปหิ จุนฺทา"ติ อุกฺขิปิตฺวา นิสีทาเปสิ.

เถโร ภิกฺขู อามนฺเตสิ "อาวุโส จตุจตฺตาฬีสํ โว วสฺสานิ มยา สทฺธึ วิจรนฺตานํ ยํ เม กายิกํ วา วาจสิกํ วา น โรเจถ, ขมถ ตํ อาวุโส"ติ. เอตฺตกํ ภนฺเต อมฺหากํ ฉายา วิย ตุเมฺห อมุญฺจิตฺวา วิจรนฺตานํ อรุจฺจนกํ นาม นตฺถิ, ๑- ตุเมฺห ปนมฺหากํ ขมถาติ. อถ เถโร มหาจีวรํ สงฺกฑฺฒิตฺวา มุขํ ปิธาย ทกฺขิเณน ปสฺเสน นิปนฺโน สตฺถา วิย นว อนุปุพฺพสมาปตฺติโย อนุโลมปฏิโลมโต สมาปชฺชิตฺวา ปุน ปฐมํ ฌานํ อาทึ กตฺวา ยาว จตุตฺถชฺฌานา สมาปชฺชิ, ตโต วุฏฺฐาย อนนฺตรํเยว มหาปฐวึ อุนฺนาเทนฺโต อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายิ.

อุปาสิกา "กึ นุ โข เม ปุตฺโต, น กิญฺจิ กเถตี"ติ อุฏฺฐาย ปิฏฺฐิปาเท ปริมชฺชนฺตี ปรินิพฺพุตภาวํ ญตฺวา มหาสทฺทํ กุรุมานา ปาเทสุ นิปติตฺวา "ตาต มยํ อิโต ปุพฺเพ ตว คุณํ น ชานิมฺหา, อิทานิ ปน ตํ อาทึ กตฺวา อเนกสเต อเนกสหสฺเส อเนกสตสหสฺเส ภิกฺขู อิมสฺมึ นิเวสเน นิสีทาเปตฺวา โภเชตุํ น ลภิมฺหา, จีวเรหิ อจฺฉาเทตุํ น ลภิมฺหา, วิหารสตํ วิหารสหสฺสํ กาเรตุํ น ลภิมฺหา"ติ ยาว อรุณุคฺคมนา ปริเทวิ. อรุเณ อุคฺคตมตฺเตเยว สุวณฺณกาเร ปกฺโกสาเปตฺวา สุวณฺณคพฺภํ วิวราเปตฺวา สุวณฺณกฏิโย มหาตุลาย ตุลาเปตฺวา "ปญฺจ กูฏาคารสตานิ ปญฺจ อคฺฆิกสตานิ กโรถา"ติ ทาเปติ. ๒-

สกฺโกปิ เทวราชา วิสฺสุกมฺมํ ๓- เทวปุตฺตํ อามนฺเตตฺวา "ตาต ธมฺมเสนาปติ ปรินิพฺพุโต, ปญฺจ กูฏาคารสตานิ ปญฺจ อคฺฆิกสตานิ จ มาเปหี"ติ อาห. อิติ มหาอุปาสิกา การิตานิ วิสฺสุกมฺเมน นิมฺมิตานิ จ สพฺพานิปิ เทฺว สหสฺสานิ อเหสุํ. ตโต นครมชฺเฌ สารมยํ มหามณฺฑปํ กาเรตฺวา มณฺฑปมชฺเฌ มหากูฏาคารํ ฐเปตฺวา เสสานิ ปริวารสงฺเขเปน ฐเปตฺวา สาธุกีฬิกํ อารภึสุ. เทวานํ อนฺตเร มนุสฺสา, มนุสฺสานํ อนฺตเร เทวา อเหสุํ.

เล่มที่ ๑๙ สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค๑๗๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “จุนทสูตร”