6-7. Kuṇḍaliyasuttādivaṇṇanā

[187-188] Chaṭṭhe ārāmanisādīti ārāmaṃ nissāya vasanabhāvena ārāmanisādī. Parisāvacaroti parisāya avacaro. Parisaṃ nāma bālāpi paṇḍitāpi osaranti, yo pana parappavādaṃ madditvā attano vādaṃ dīpetuṃ sakkoti, ayaṃ parisāvacaro nāma. Ārāmena ārāmanti ārāmeneva ārāmaṃ anucaṅkamāmi, na bāhirenāti attho. Uyyānena uyyānanti etthāpi eseva nayo. Aññena vā ārāmena pavisitvā aññaṃ ārāmaṃ, aññenuyyānena aññaṃ uyyānanti ayamettha attho. Itivādappamokkhānisaṃsanti "evaṃ pucchā hoti, evaṃ vissajjanaṃ, evaṃ gahaṇaṃ, evaṃ nibbeṭhanan"ti iminā nayena iti vādo hoti itivādappamokkhoti etaṃ ānisaṃsaṃ. Upārambhānisaṃsanti "ayaṃ pucchāya doso, ayaṃ vissajjane"ti evaṃ vādadosānisaṃsaṃ.

Kathaṃ bhāvito ca kunḍaliya indriyasaṃvaroti satthā "ettakaṃ ṭhānaṃ paribbājakena pucchitaṃ, idāni pucchituṃ na sakkotī"ti ñatvā "na tāva ayaṃ desanā yathānusandhiṃ gatā, idāni naṃ yathānusandhiṃ pāpessāmī"ti sayameva pucchanto imaṃ desanaṃ ārabhi. Tattha manāpaṃ nābhijjatīti iṭṭhārammaṇaṃ na abhijjhāyati. Nābhihaṃsatīti na sāmisāya tuṭṭhiyā abhihaṃsati. Tassa ṭhito ca kāyo hoti, ṭhitaṃ cittaṃ ajjhattanti tassa nāmakāyo ca cittañca gocarajjhatte ṭhitaṃ hoti. Susaṇṭhitanti kammaṭṭhānavasena suṭṭhu saṇṭhitaṃ. Suvimuttanti kammaṭṭhānavimuttiyā suvimuttaṃ. Amanāpanti aniṭṭhārammaṇaṃ. Na maṅku hotīti tasmiṃ na maṅku hoti.