2. Uṇṇābhabrāhmaṇasuttavaṇṇanā

[512] Dutiye gocaravisayanti gocarabhūtaṃ visayaṃ. Aññamaññassāti cakkhusotassa, sotaṃ vā cakkhussāti evaṃ ekaṃ ekassa gocaravisayaṃ na paccanubhoti. Sace hi nīlādibhedaṃ rūpārammaṇaṃ samodhānetvā sotindriyassa upaneyya:- iṅgha tvaṃ tāva naṃ vavatthapehi vibhāvehi "kinnāmetaṃ ārammaṇan"ti. Cakkhuviññāṇaṃ vināpi mukhena attano dhammatāya evaṃ vadeyya "are andhabāla vassasatampi vassasahassampi vassasatasahassampi paridhāvamāno aññatra mayā kuhiṃ etassa jānanakaṃ labhissasi, taṃ āhara, cakkhuppasāde upanehi, ahametaṃ ārammaṇaṃ jānissāmi yadi vā nīlaṃ yadi vā pitakaṃ. Na hi eso aññassa visayo, mayhameveso visayo"ti. Sesadvāresupi eseva nayo. Evametāni aññamaññassa gocaravisayaṃ na paccanubhonti nāma.

Kiṃ paṭisaraṇanti etesaṃ kiṃ paṭisaraṇaṃ, kiṃ etāni paṭisaraṇantīti pucchati. Mano paṭisaraṇanti javanamano paṭisaraṇaṃ. Mano vā nesanti mano dvārikajavanamanova etesaṃ gocaravisayaṃ rajjanādivasena anubhoti. Cakkhuviññāṇaṃ hi rūpadassanamattameva, ettha rajjanaṃ vā dussanaṃ vā muyhanaṃ vā natthi. Ekasmiṃ pana dvāre javanaṃ rajjati vā dussati vā muyhati vā. Sotaviññāṇādīsupi eseva nayo.