{๕๙๘} เตน สมเยนาติ ปตฺตสิกฺขาปทํ ฯ ตตฺถ ปตฺตวณิชฺชนฺติ คามนิคมาทีสุ วิจรนฺตา ปตฺตวณิชฺชํ วา กริสฺสนฺติ อามตฺติกาปณํ วาติ อามตฺตานิ วุจฺจนฺติ ภาชนานิ ฯ ตานิ เยสํ ภณฺฑนฺติ เต อามตฺติกา ฯ เตสํ อามตฺติกานํ อาปณํ อามตฺติกาปณํ ฯ กุลาลภณฺฑวาณิชกาปณนฺติ อตฺโถ ฯ

{๖๐๒} ตโย ปตฺตสฺส วณฺณาติ ตีณิ ปตฺตสฺส ปมาณานิ ฯ อฑฺฒาฬฺหโกทนํ คณฺหาตีติ มคธนาฬิยา ทฺวินฺนํ ตณฺฑุลนาฬีนํ โอทนํ คณฺหาติ ฯ มคธนาฬี นาม อฑฺฒเตรสปลฺลา โหตีติ อนฺธกฏฺฐกถายํ วุตฺตํ ฯ สีหลทีเป ปกตินาฬี มหนฺตา ทมิฬนาฬี ขุทฺทกา มคธนาฬี ปมาณยุตฺตา ฯ ตาย มคธนาฬิยา ทิยฑฺฒนาฬี เอกา สีหลนาฬี โหตีติ มหาอฏฺฐกถายํ วุตฺตํ ฯ จตุพฺภาคขาทนียนฺติ โอทนสฺส จตุตฺถภาคปฺปมาณํ ขาทนียํ ฯ ตํ หตฺถหาริยสฺส มุคฺคสูปสฺส วเสน เวทิตพฺพํ ฯ ตทุปิยญฺจ พฺยญฺชนนฺติ ตสฺส โอทนสฺส อนุรูปํ มจฺฉมํสสากผลกลีราทิพฺยญฺชนํ ฯ ตตฺรายํ วินิจฺฉโย ฯ อนุปหตปุราณสาลิตณฺฑุลานํ สุโกฏฺฏิตปริสุทฺธานํ เทฺว มคธนาฬิโย คเหตฺวา เตหิ ตณฺฑุเลหิ อนุตฺตณฺฑุลมกิลินฺนมปิณฺฑิตํ สุวิสุทฺธํ กุณฺฑมกุลราสิสทิสํ อวสฺสาวิโตทนํ ปจิตฺวา นิรวเสสํ ปตฺเต ปกฺขิปิตฺวา ตสฺส โอทนสฺส จตุตฺถภาคปฺปมาโณ นาติฆโน นาติตนุโก หตฺถหาริโย สพฺพสํภารสงฺขโต มุคฺคสูโป ปกฺขิปิตพฺโพ ฯ ตโต อาโลปสฺส อาโลปสฺส อนุรูปํ ยาวปรมาโลปปโหนกํ มจฺฉมํสาทิพฺยญฺชนํ ปกฺขิปิตพฺพํ ฯ สปฺปิเตลตกฺกรสกญฺชิกาทีนิ ปน คณนูปคานิ น โหนฺติ ฯ ตานิ หิ โอทนคติกาเนว เนว หาเปตุํ น วฑฺเฒตุํ สกฺโกนฺติ ฯ เอวเมตํ สพฺพํปิ ปกฺขิตฺตํ สเจ ปตฺตสฺส มุขวฏฺฏิยา เหฏฺฐิมราชิสมํ ติฏฺฐติ สุตฺเตน วา หิเรน วา ฉิทฺทนฺตสฺส สุตฺตสฺส วา หิรสฺส วา เหฏฺฐิมนฺตํ ผุสติ อยํ อุกฺกฏฺโฐ นาม ปตฺโต ฯ สเจ ตํ ราชึ อติกฺกมฺม ถูปีกตํ ติฏฺฐติ อยํ อุกฺกฏฺโฐมโก นาม ปตฺโต ฯ สเจ ตํ ราชึ น สมฺปาปุณาติ อนฺโตคตเมว โหติ อยํ อุกฺกฏฺฐุกฺกฏฺโฐ นาม ปตฺโต ฯ นาฬิโกทนนฺติ มคธนาฬิยา เอกาย ตณฺฑุลนาฬิยา โอทนํ ฯ ปตฺโถทนนฺติ มคธนาฬิยา อุปฑฺฒนาฬิโกทนํ ฯ เสสํ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ ฯ อยํ ปน นามมตฺเต วิเสโส ฯ สเจ นาฬิโกทนาทิ สพฺพํปิ ปกฺขิตฺตํ วุตฺตนเยเนว เหฏฺฐิมราชิสมํ ติฏฺฐติ อยํ มชฺฌิโม นาม ปตฺโต ฯ สเจ ตํ ราชึ อติกฺกมฺม ถูปีกตํ ติฏฺฐติ อยํ มชฺฌิโมมโก นาม ปตฺโต ฯ สเจ ตํ ราชึ น สมฺปาปุณาติ อนฺโตคตเมว โหติ อยํ มชฺฌิมุกฺกฏฺโฐ นาม ปตฺโต ฯ สเจ ปตฺโถทนาทิ สพฺพํปิ ปกฺขิตฺตํ เหฏฺฐิมราชิสมํ ติฏฺฐติ อยํ โอมโก นาม ปตฺโต ฯ สเจ ตํ ราชึ อติกฺกมฺม ถูปีกตํ ติฏฺฐติ อยํ โอมโกมโก นาม ปตฺโต ฯ สเจ ตํ ราชึ น สมฺปาปุณาติ อนฺโตคตเมว โหติ อยํ โอมกุกฺกฏฺโฐ นาม ปตฺโตติ เอวเมเต นว ปตฺตา เวทิตพฺพา ฯ เตสุ เทฺว อปตฺตา อุกฺกฏฺฐุกฺกฏฺโฐ จ โอมโกมโก จ ฯ ตโต อุกฺกฏฺโฐ อปตฺโต โอมโก อปตฺโตติ อิทํ หิ เอเต สนฺธาย วุตฺตํ ฯ อุกฺกฏฺฐุกฺกฏฺโฐ หิ เอตฺถ อุกฺกฏฺฐโต อุกฺกฏฺฐตฺตา ตโต อุกฺกฏฺโฐ อปตฺโตติ วุตฺโต ฯ โอมโกมโก จ โอมกโต โอมกตฺตา ตโต โอมโก อปตฺโตติ วุตฺโต ฯ ตสฺมา เอเต ภาชนปริโภเคน ปริภุญฺชิตพฺพา น อธิฏฺฐานูปคา น วิกปฺปนูปคา ฯ อิตเร ปน สตฺต อธิฏฺฐหิตฺวา วา วิกปฺเปตฺวา วา ปริภุญฺชิตพฺพา ฯ