{๘๖} ทสมสิกฺขาปเท ฯ ชาตา จ ปฐวี อชาตา จ ปฐวีติ อิเมหิ ปเทหิ ชาตปฐวิญฺจ อชาตปฐวิญฺจ ทสฺเสติ ฯ อปฺปปาสาณาทีสุ อปฺปา ปาสาณา เอตฺถาติ อปฺปปาสาณาติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ ฯ ตตฺถ มุฏฺฐิปฺปมาณโต อุปริ ปาสาโณ เวทิตพฺโพ ฯ มุฏฺฐิปฺปมาณา สกฺขรา ฯ กถลาติ กปาลขณฺฑานิ ฯ มรุมฺพาติ ปากฏสกฺขรา ฯ วาลุกาติ วาลุกาเยว ฯ เยภุยฺเยน ปํสูติ ตีสุ โกฏฺฐาเสสุ เทฺวโกฏฺฐาสา ปํสุ เอโก ปาสาณาทีสุ อญฺญตโร ฯ อทฑฺฒาปีติ อุทฺธนปตฺตปจนกุมฺภการาวาปาทิวเสน ตถา ตถา อทฑฺฒา ฯ สา ปน วิสุํ นตฺถิ สุทฺธปํสุอาทีสุ อญฺญตรา เวทิตพฺพา ฯ เยภุยฺเยน สกฺขราติ พหุตรา สกฺขรา ฯ หตฺถิกุจฺฉิยํ กิร เอกปจฺฉิปูรํ อาหราเปตฺวา โทณิยํ โธวิตฺวา ปฐวิยา เยภุยฺเยน สกฺขรภาวํ ญตฺวา สยํ ภิกฺขู โปกฺขรณึ ขนึสุ ฯ ยานิ ปน มชฺเฌ อปฺปปํสุ อปฺปมตฺติกาติ เทฺว ปทานิ ตานิ เยภุยฺเยน ปาสาณาทิปญฺจกเมว ปวิสนฺติ ฯ เตสํเยว หิ ทฺวินฺนํ ปเภททสฺสนเมตํ ฯ สยํ ขนติ อาปตฺติ ปาจิตฺติยสฺสาติ เอตฺถ ปหาเร ปหาเร ปาจิตฺติยํ เวทิตพฺพํ ฯ สกึ อาณตฺโต พหุกํปิ ขนตีติ สเจปิ สกลทิวสํ ขนติ อาณาปกสฺส เอกํเยว ปาจิตฺติยํ ฯ สเจ ปน กุสิโต โหติ ปุนปฺปุนํ อาณาเปตพฺโพ ตํ อาณาเปตฺวา ขนาเปนฺตสฺส วาจาย วาจาย ปาจิตฺติยํ ฯ อยํ ตาว ปาลิวณฺณนา ฯ

อยํ ปน ปาลิมุตฺตกวินิจฺฉโย ฯ โปกฺขรณึ ขนาติ วทติ วฏฺฏติ ฯ ขตาเยว หิ โปกฺขรณี นาม โหติ ตสฺมา อยํ กปฺปิยโวหาโร ฯ เอเสว นโย วาปึ ตฬากํ อาวาฏํ ขนาติ อาทีสุปิ ฯ อิมํ โอกาสํ ขน อิมสฺมี โอกาเส โปกฺขรณึ ขนาติ วตฺตุํ ปน น วฏฺฏติ ฯ กณฺฑํ ขน มูลํ ขนาติ อนิยเมตฺวา วตฺตุํ วฏฺฏติ ฯ อิมํ วลฺลึ ขน อิมสฺมึ โอกาเส กณฺฑํ วา มูลํ วา ขนาติ วตฺตุํ น วฏฺฏติ ฯ โปกฺขรณึ โสเธนฺเตหิ โย กุเฏหิ อุสฺสิญฺจิตุํ สกฺกา โหติ ตนุกกทฺทโม ตํ อปเนตุํ วฏฺฏติ ฯ พหลํ น วฏฺฏติ ฯ อาตเปน สุกฺขกทฺทโม ผลติ ฯ ตตฺร โย เหฏฺฐา ปฐวิยา อสํพทฺโธ ตเมว อปเนตุํ วฏฺฏติ ฯ อุทเกน คตฏฺฐาเน อุทกปปฺปฏโก นาม โหติ วาตปฺปหาเรน จลติ ตํ อปเนตุํ วฏฺฏติ ฯ โปกฺขรณิยาทีนํ ตฏํ ภิชฺชิตฺวา อุทกสามนฺตา ปตติ ฯ สเจ โอมกจาตุมฺมาสํ โอวุฏฺฐํ ฉินฺทิตุํ วา ภินฺทิตุํ วา วฏฺฏติ ฯ จาตุมฺมาสโต อุทฺธํ น วฏฺฏติ ฯ สเจ ปน อุทเกเยว ปตติ เทเว อติเรกจาตุมฺมาสํ โอวุฏฺเฐปิ อุทเกเยว อุทกสฺส ปติตตฺตา วฏฺฏติ ฯ ปาสาณปิฏฺฐิยํ โสณฺฑึ ขนนฺติ ฯ สเจปิ ตตฺถ ปฐมเมว สุขุมรชํ ปติ ตํ เทเวน โอวุฏฺฐํ โหติ จาตุมฺมาสจฺจเยน อกปฺปิยปฐวีสงฺขฺยํ คจฺฉติ ฯ อุทเก ปริยาทินฺเน โสณฺฑึ โสเธนฺเตหิ ตํ วิโกเปตุํ น วฏฺฏติ ฯ สเจ ปฐมเมว อุทเกน ปูรติ ปจฺฉา รชํ ปตติ ตํ วิโกเปตุํ วฏฺฏติ ฯ ตตฺถ หิ เทเว วสฺสนฺเตปิ อุทเกเยว อุทกํ ปตตีติ ฯ ปิฏฺฐิปาสาเณสุ สุขุมรชํ โหติ ฯ ตํ เทเว ผุสายนฺเต อลฺลิยติ ฯ ตํปิ จาตุมฺมาสจฺจเยน วิโกเปตุํ น วฏฺฏติ ฯ อกตปพฺภาเร วมฺมิโก อุฏฺฐิโต โหติ ยถาสุขํ วิโกเปตุํ วฏฺฏติ ฯ สเจ อพฺโภกาเส อุฏฺฐหติ โอมกจาตุมฺมาสํ วุฏฺโฐเยว วฏฺฏติ ฯ รุกฺขาทีสุ อารุฬฺหอุปจิกามตฺติกายปิ เอเสว นโย ฯ คณฺฑุปฺปาทคูถมูสิกกุกฺกุรโคกณฺฏกาทีสุปิ เอเสว นโย ฯ โคกณฺฏโก นาม คาวีนํ ขุรจฺฉินฺนกทฺทโม วุจฺจติ ฯ สเจ ปน เหฏฺฐิมตเลน ภูมิสมฺพทฺโธ โหติ เอกทิวสํปิ น วฏฺฏติ ฯ กสิตฏฺฐาเนปิ นงฺคลจฺฉินฺนํ มตฺติกาปิณฺฑํ คณฺหนฺตสฺส เอเสว นโย ฯ ปุราณเสนาสนํ โหติ อจฺฉทนํ วา วินฏฺฐจฺฉทนํ วา อติเรกจาตุมฺมาสํ โอวุฏฺฐํ ชาตปฐวีสงฺขฺยเมว คจฺฉติ ฯ ตโต อวเสสํ ฉทนิฏฺฐกํ วา โคปานสีอาทิกํ อุปกรณํ วา อิฏฺฐกํ คณฺหามิ โคปานสึ ภิตฺติปาทํ ปทรตฺถรณํ ปาสาณตฺถมฺภํ คณฺหามีติ สญฺญาย คณฺหิตุํ วฏฺฏติ ฯ เตน สทฺธึ มตฺติกา ปตติ อนาปตฺติ ฯ ภิตฺติมตฺติกํ คณฺหนฺตสฺส ปน อาปตฺติ ฯ สเจ ยา ยา อตินฺตา ตนฺตํ คณฺหาติ อนาปตฺติ ฯ อนฺโตเคเห มตฺติกาปุญฺโช โหติ ฯ ตสฺมึ เอกทิวสํ โอวุฏฺเฐ เคหํ ฉาเทนฺติ ฯ สเจ สพฺโพ ตินฺโต จาตุมฺมาสจฺจเยน ชาตปฐวีเยว ฯ สจสฺส อุปริ ภาโคเยว ตินฺโต อนฺโต อตินฺโต ยตฺตกํ ตินฺตํ ตํ กปฺปิยการเกหิ กปฺปิยโวหาเรน อปนาเมตฺวา เสสํ ยถาสุขํ วลญฺเชตุํ วฏฺฏติ ฯ อุทเกน เตเมตฺวา เอกาพทฺธาเยว หิ ชาตปฐวี โหติ น อิตราติ ฯ อพฺโภกาเส มตฺติกาปากาโร โหติ ฯ อติเรกจาตุมฺมาสํ เจ โอวุฏฺโฐ ชาตปฐวีสงฺขฺยํ คจฺฉติ ฯ ตตฺถ ลคฺคปํสุํ ปน อลฺลหตฺเถน ฉุปิตฺวา คเหตุํ วฏฺฏติ ฯ สเจ อิฏฺฐกาปากาโร โหติ เยภุยฺเยน กถลฏฺฐาเน ติฏฺฐติ ยถาสุขํ วิโกเปตุํ วฏฺฏติ ฯ อพฺโภกาเส ฐิตํ มณฺฑปตฺถมฺภํ อิโตจีโตจ สญฺจาเลตฺวา ปฐวึ วิโกเปนฺเตน คเหตุํ น วฏฺฏติ ฯ อุชุกเมว อุทฺธริตุํ วฏฺฏติ ฯ อญฺญํปิ สุกฺขรุกฺขํ วา สุกฺขขาณุกํ วา คณฺหนฺตสฺส เอเสว นโย ฯ นวกมฺมตฺถํ ปาสาณํ วา รุกฺขํ วา ทณฺฑเกหิ อุจฺจาเลตฺวา ปวฏฺเฏนฺตา คจฺฉนฺติ ฯ ตตฺถ ปฐวี ภิชฺชติ ฯ สเจ สุทฺธจิตฺตา ปวฏฺเฏนฺติ อนาปตฺติ ฯ อถ ปน เตน อปเทเสน ปฐวึ ภินฺทิตุกามาเยว โหนฺติ อาปตฺติ ฯ สาขาทีนิ กฑฺฒนฺตานํปิ ปฐวิยํ ทารูนิ ผาเลนฺตานํปิ เอเสว นโย ฯ ปฐวิยํ อฏฺฐิสูจิกณฺฏกาทีสุปิ ยงฺกิญฺจิ อาโกฏฺเฏตุํ วา ปเวเสตุํ วา น วฏฺฏติ ฯ ปสฺสาวธาราย เวเคน ปฐวึ ภินฺทิสฺสามีติ เอวํ ปสฺสาวํปิ กาตุํ น วฏฺฏติ ฯ กโรนฺตสฺส ภิชฺชติ อาปตฺติ ฯ วิสมํ ภูมึ สมํ กริสฺสามีติ สมฺมชฺชนิยา ฆํสิตุํปิ น วฏฺฏติ ฯ วตฺตสีเสเนว หิ สมฺมชฺชิตพฺพํ ฯ เกจิ กตฺตรยฏฺฐิยา ภูมึ โกฏฺเฏนฺติ ปาทงฺคุฏฺฐเกน วิลิขนฺติ ฯ จงฺกมิตฏฺฐานํ ทสฺเสสฺสามาติ ปุนปฺปุนํ ภูมึ ภินฺทนฺตา จงฺกมนฺติ สพฺพํ น วฏฺฏติ ฯ วิริยสฺส สมฺปคฺคหณตฺถํ ปน สมณธมฺมํ กโรนฺเตน สุทฺธจิตฺเตน จงฺกมิตุํ วฏฺฏติ ฯ กโรนฺตสฺส ภิชฺชติ อนาปตฺติ ฯ หตฺถํ โธวิสฺสามาติ ปฐวิยํ ฆํสนฺติ น วฏฺฏติ ฯ อฆํสนฺเตน ปน อลฺลหตฺถํ ปฐวิยํ ฐเปตฺวา รชํ คเหตุํ วฏฺฏติ ฯ เกจิ กณฺฑุกจฺฉุอาทีหิ อาพาธิกา ฉินฺนตฏาทีสุ องฺคปจฺจงฺคานิ ฆํสนฺติ น วฏฺฏติ ฯ