นเขน กปฺปิยํ กโรนฺเตน ปูตินเขน น กาตพฺพํ ฯ มนุสฺสานํ ปน สีหพฺยคฺฆทีปิมกฺกฏาทีนํ สกุณานญฺจ นขา ติกฺขิณา โหนฺติ เตหิ กาตพฺพํ ฯ อสฺสมหิสสูกรมิคโครูปาทีนํ ขุรา อติกฺขิณา เตหิ น กาตพฺพํ ฯ กตํปิ อกตํ โหติ ฯ หตฺถินขา ปน ขุรา น โหนฺติ เตหิ วฏฺฏติ ฯ เยหิ ปน กาตุํ วฏฺฏติ เตหิ ตตฺถ ชาตเกหิปิ อุทฺธริตฺวา คหิตเกหิปิ เฉทนํ วา เภทนํ วา ทสฺเสนฺเตน กปฺปิยนฺติ วตฺวา กาตพฺพํ ฯ ตตฺถ สเจปิ พีชานํ ปพฺพตมตฺโต ราสิ รุกฺขสหสฺสํ วา ฉินฺทิตฺวา เอกาพทฺธํ กตฺวา อุจฺฉูนํ วา มหาภาโร พนฺธิตฺวา ฐปิโต โหติ เอกสฺมึ พีเช วา รุกฺขสาขาย วา อุจฺฉุมฺหิ วา กปฺปิเย กเต สพฺพํ กตํ โหติ ฯ อุจฺฉูนิ จ ทารูนิ จ เอกโต พทฺธานิ โหนฺติ ฯ อุจฺฉุํ กปฺปิยํ กริสฺสามีติ ทารุํ วิชฺฌติ วฏฺฏติเยว ฯ สเจ ปน ยาย รชฺชุยา วา วลฺลิยา วา พทฺธานิ โหนฺติ ตํ วิชฺฌติ น วฏฺฏติ ฯ อุจฺฉุขณฺฑานํ ปจฺฉึ ปูเรตฺวา อาหรนฺติ ฯ เอกสฺมึ ขณฺเฑ กปฺปิเย กเต สพฺพํ กตเมว โหติ ฯ สเจ ปน มริจิปกฺกาทีหิ มิสฺสิตฺวา ภตฺตํ อาหรนฺติ กปฺปิยํ กโรหีติ วุตฺเต สเจปิ ๑- ภตฺตสิตฺเถ วิชฺฌติ วฏฺฏติเยว ฯ ติลตณฺฑุลาทีสุปิ เอเสว นโย ฯ ยาคุยา ปกฺขิตฺตานิ ปน เอกาพทฺธานิ หุตฺวา น สนฺติฏฺฐนฺติ ฯ ตตฺถ เอกเมกํ วิชฺฌิตฺวา กปฺปิยํ กาตพฺพเมว ฯ กปิฏฺฐผลาทีนํ อนฺโต มิญฺชํ กฏาหํ มุญฺจิตฺวา สญฺจรติ ฯ ภินฺทาเปตฺวา กปฺปิยํ

เอกาพทฺธํ โหติ ฯ กฏาหํปิ กาตุํ วฏฺฏติ ฯ

อสญฺจิจฺจาติ ปาสาณรุกฺขาทีนิ วา ปวฏฺเฏนฺตสฺส สาขา วา กฑฺฒนฺตสฺส กตฺตรทณฺเฑน วา ภูมึ ปหริตฺวา คจฺฉนฺตสฺส ติณาทีนิ ฉิชฺชนฺติ ฯ ตานิ เตน ฉินฺทิสฺสามีติ เอวํ สญฺจิจฺจ อจฺฉินฺนตฺตา อสญฺจิจฺจ ฉินฺนานิ นาม โหนฺติ ฯ อิติ อสญฺจิจฺจ ฉินฺทนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ อสติยาติ อญฺญาวิหิโต เกนจิ สทฺธึ กิญฺจิ กเถนฺโต ปาทงฺคุฏฺเฐน วา หตฺเถน วา ติณํ วา ลตํ วา ฉินฺทนฺโต ติฏฺฐติ ฯ เอวํ อสติยา ฉินฺทนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ อชานนฺตสฺสาติ เอตฺถ อพฺภนฺตเร พีชคาโมติ วา ภูตคาโมติ วา น ชานาติ ฉินฺทามีติปิ น ชานาติ เกวลํ วติยา วา ปลาสปุญฺเช วา นิขาทนํ วา ขนิตฺตึ วา กุทฺทาลํ วา สงฺโคปนตฺถาย ฐเปติ ทยฺหมานหตฺโถ วา อคฺคึ ปาเตติ ฯ ตตฺร เจ ติณาทีนิ ฉิชฺชนฺติ วา ทยฺหนฺติ วา อนาปตฺติ ฯ มนุสฺสวิคฺคหปาราชิกวณฺณนายํ ปน สพฺพอฏฺฐกถาสุ สเจ ภิกฺขุ รุกฺเขน วา อชฺโฌตฺถริโต โหติ โอปาเต วา ปติโต สกฺกา จ โหติ รุกฺขํ ฉินฺทิตฺวา ตํ รุกฺขํ ปวฏฺเฏตฺวา ภูมึ วา ขนิตฺวา นิกฺขมิตุํ ชีวิตเหตุปิ อตฺตนา น กาตพฺพํ อญฺเญน ปน ภิกฺขุนา ภูมึ วา ขนิตฺวา รุกฺขํ วา ฉินฺทิตฺวา อลฺลรุกฺขโต วา ทณฺฑกํ ฉินฺทิตฺวา ตํ รุกฺขํ ปวฏฺเฏตฺวา นิกฺขาเมตุํ วฏฺฏติ อนาปตฺตีติ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ การณํ น ทิสฺสติ อนุชานามิ ภิกฺขเว ทวทาเห ทยฺหมาเน ปฏคฺคึ ทาตุํ ปริตฺตํ กาตุนฺติ ๑- อิทํ ปน เอกเมว สุตฺตํ ทิสฺสติ ฯ สเจ เอตสฺส อนุโลมํ