อยํ ปเนตฺถ วินิจฺฉโย ฯ เถโร โภชนสาลายํ ภตฺตกิจฺจํ กตฺวา ทหรํ อาณาเปติ คจฺฉ ทิวาฏฺฐาเน มญฺจปีฐํ ปญฺญาเปหีติ ฯ โส ตถา กตฺวา นิสินฺโน ฯ เถโร ยถารุจึ วิจริตฺวา ตตฺถ คนฺตฺวา ถวิกํ วา อุตฺตราสงฺคํ วา ฐเปติ ฯ ตโต ปฏฺฐาย เถรสฺส ปลิโพโธ ฯ นิสีทิตฺวา สยํ คจฺฉนฺโต เนว อุทฺธรติ น อุทฺธราเปติ เลฑฺฑุปาตาติกฺกเม ปาจิตฺติยํ ฯ สเจ ปน เถโร ตตฺถ ถวิกํ วา อุตฺตราสงฺคํ วา อฏฺฐเปตฺวา จงฺกมนฺโตว ทหรํ คจฺฉ ตฺวนฺติ ภณติ เตน อิทํ ภนฺเต มญฺจปีฐนฺติ อาจิกฺขิตพฺพํ ฯ สเจ ปน เถโร วตฺตํ ชานาติ ตฺวํ คจฺฉ อหํ ปากติกํ กริสฺสามีติ วตฺตพฺพํ ฯ สเจ พาโล โหติ อนุคฺคหิตวตฺโต คจฺฉ มา อิธ ติฏฺฐ เนว นิสีทิตุํ น นิปชฺชิตุํ เทมีติ ทหรํ ตชฺเชติเยว ทหเรน ภนฺเต สุขํ สยถาติ กปฺปํ ลภิตฺวา วนฺทิตฺวา คนฺตพฺพํ ฯ ตสฺมึ คเต เถรสฺเสว ปลิโพโธ ฯ ปุริมนเยเนว จสฺส อาปตฺติ เวทิตพฺพา ฯ อถ ปน อาณตฺติกฺขเณเยว ทหโร มยฺหํ ภนฺเต ภณฺฑกโธวนาทิ กิญฺจิ กรณียํ อตฺถีติ วทติ เถโร จ นํ ตฺวํ ปญฺญาเปตฺวา คจฺฉาหีติ วตฺวา โภชนสาลโต นิกฺขมิตฺวา อญฺญตฺถ คจฺฉติ ปาทุทฺธาเรน กาเรตพฺโพ ฯ สเจ ตตฺเถว คนฺตฺวา นิสีทติ ปุริมนเยเนว จสฺส เลฑฺฑุปาตาติกฺกเม อาปตฺติ ฯ สเจ ปน เถโร สามเณรํ อาณาเปติ สามเณเร ตตฺถ มญฺจปีฐํ ปญฺญาเปตฺวา นิสินฺเนปิ โภชนสาลโต อญฺญตฺถ คจฺฉนฺโต ปาทุทฺธาเรน กาเรตพฺโพ ฯ คนฺตฺวา นิสินฺโน ปุน คมนกาเล เลฑฺฑุปาตาติกฺกเม อาปตฺติยา กาเรตพฺโพ ฯ สเจ ปน อาณาเปนฺโต มญฺจปีฐํ ปญฺญาเปตฺวา ตตฺเถว นิสีทาติ อาณาเปติ ยตฺริจฺฉติ ตตฺร คนฺตฺวา อาคนฺตุํ ลภติ ฯ สยํ ปน ปากติกํ อกตฺวา คจฺฉนฺตสฺส เลฑฺฑุปาตาติกฺกเม ปาจิตฺติยํ ฯ อนฺตรสนฺนิปาเต มญฺจปีฐานิ ปญฺญาเปตฺวา นิสินฺเนหิ คมนกาเล อารามิกานํ อิทํ ปฏิสาเมถาติ วตฺตพฺพํ ฯ อวตฺวา คจฺฉนฺตานํ เลฑฺฑุปาตาติกฺกเม อาปตฺติ ฯ มหาธมฺมสฺสวนํ นาม โหติ ฯ ตตฺถ อุโปสถาคารโตปิ โภชนสาลโตปิ อาหริตฺวา มญฺจปีฐานิ ปญฺญาเปนฺติ ฯ อาวาสิกานํเยว ปลิโพโธ ฯ สเจ อาคนฺตุกา อิทํ อมฺหากํ อุปชฺฌายสฺส อิทํ อาจริยสฺสาติ คณฺหนฺติ ตโต ปฏฺฐาย เตสํเยว ปลิโพโธ ฯ คมนกาเล ปากติกํ อกตฺวา เลฑฺฑุปาตํ อติกฺกมนฺตานํ อาปตฺติ ฯ มหาปจฺจริยํ ปน วุตฺตํ ยาว อญฺเญ น นิสีทนฺติ ตาว เยหิ ปญฺญตฺตํ เตสํ ภาโร อญฺเญสุ อาคนฺตฺวา นิสินฺเนสุ นิสินฺนกานํ ภาโร สเจ เต อนุทฺธริตฺวา วา อนุทฺธราเปตฺวา วา คจฺฉนฺติ ทุกฺกฏํ ฯ กสฺมา ฯ อนาณตฺติยา ปญฺญาปิตตฺตาติ ฯ ธมฺมาสเน ปญฺญตฺเต ยาว อุสฺสารโก วา ธมฺมกถิโก วา นาคจฺฉติ ตาว ปญฺญาปกานํ ปลิโพโธ ฯ ตสฺมึ อาคนฺตฺวา นิสินฺเน ตสฺส ปลิโพโธ ฯ สกลํ อโหรตฺตํ ธมฺมสฺสวนํ โหติ อญฺโญ อุสฺสารโก วา ธมฺมกถิโก วา อุฏฺฐหติ อญฺโญ นิสีทติ โย โย อาคนฺตฺวา นิสีทติ ตสฺส ตสฺส ภาโร ฯ อุฏฺฐหนฺเตน ปน อิทมาสนํ ตุมฺหากํ ภาโรติ วตฺวา คนฺตพฺพํ ฯ สเจปิ อิตรสฺมึ อนาคเตเยว ปฐมํ นิสินฺโน อุฏฺฐาย คจฺฉติ ตสฺมึ จ อนฺโตอุปจารฏฺเฐเยว อิตโร อาคนฺตฺวา นิสีทติ อุฏฺฐาย คโต อาปตฺติยา น กาเรตพฺโพ ฯ สเจ ปน อิตรสฺมึ อนาคเตเยว ปฐมํ นิสินฺโน อุฏฺฐายาสนา เลฑฺฑุปาตํ อติกฺกมติ อาปตฺติยา กาเรตพฺโพ ฯ สพฺพตฺถ จ เลฑฺฑุปาตาติกฺกเม ปฐมปาเท ทุกฺกฏํ ทุติเย ปาจิตฺติยนฺติ อยํ นโย มหาปจฺจริยํ วุตฺโต ฯ

เล่มที่ ๒ มหาวิภังค์ ภาค ๒๑๑๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “สิกขาบทที่ ๔ เรื่องภิกษุมากรูป”