{๒๓๖} ปญฺจมสิกฺขาปเท ฯ ภิกฺขู ภุตฺตาวี ปวาริตาติ พฺราหฺมเณน คณฺหาถ ภนฺเต ยาว อิจฺฉถาติ เอวํ ยาวทตฺถปฺปวารณาย สยํ จ อลํ อาวุโส โถกํ โถกํ เทหีติ เอวํ ปฏิกฺเขปปฺปวารณาย ปวาริตา ฯ ปฏิวิสฺสเกติ สามนฺตฆรวาสิเก ฯ {๒๓๗} กาโกรวสทฺทนฺติ กากานํ โอรวสทฺทํ สนฺนิปติตฺวา วิรวนฺตานํ สทฺทํ ฯ อลเมตํ สพฺพนฺติ เอตฺถ ติการํ อวตฺวาว อลเมตํ สพฺพํ เอตฺตกํ วตฺตุํ วฏฺฏติ ฯ {๒๓๘-๒๓๙} ภุตฺตาวีติ ภุตฺตวา ฯ ตตฺถ จ ยสฺมา เยน เอกํปิ สิฏฺฐํ สงฺขาทิตฺวา วา อสงฺขาทิตฺวา วา อชฺโฌหริตํ โหติ โส ภุตฺตาวีติ สงฺขฺยํ คจฺฉติ ฯ เตนสฺส ปทภาชเน ภุตฺตาวี นาม ปญฺจนฺนํ โภชนานนฺติ อาทิ วุตฺตํ ฯ ปวาริโตติ กตปวารโณ กตปฏิกฺเขโป ฯ โสปิ จ ยสฺมา น ปฏิกฺเขปมตฺเตน อถโข ปญฺจงฺควเสน ฯ เตนสฺส ปทภาชเน ปวาริโต นาม อสนํ ปญฺญายตีติ อาทิ วุตฺตํ ฯ ตตฺถ ยสฺมา อสนํ ปญฺญายตีติ อิมินา วิปฺปกตโภชโน ปวาริโต วุตฺโต โย จ วิปฺปกตโภชโน เตน กิญฺจิ ภุตฺตํ กิญฺจิ อภุตฺตํ ยญฺจ ภุตฺตํ ตํ สนฺธาย ภุตฺตาวีติ สงฺขฺยํ คจฺฉติ ตสฺมา ภุตฺตาวีติ วจเนน วิสุํ กญฺจิ อตฺถสิทฺธึ น ปสฺสาม ฯ ทฺวิรตฺตติรตฺตํ ฉปฺปญฺจวาจาหีติ อาทีสุ ปน ทฺวิรตฺตาทิวจนํ วิย ปวาริตปทสฺส ปริวาริกภาเวน พฺยญฺชนสิลิฏฺฐตาย เจตํ วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ อสนํ ปญฺญายตีติ อาทีสุ วิกปฺปกตโภชนํ ทิสฺสติ ฯ ภุญฺชมาโน เจโส ปุคฺคโล โหตีติ อตฺโถ ฯ โภชนํ ปญฺญายตีติ ปวารณปโหนกโภชนํ ทิสฺสติ ฯ โอทนาทีนญฺเจ อญฺญตรํ ปฏิกฺขิปิตพฺพํ โภชนํ โหตีติ อตฺโถ ฯ หตฺถปาเส ฐิโตติ ปวารณปโหนกํ เจ โภชนํ คณฺหิตฺวา ทายโก อฑฺฒเตยฺยหตฺถปฺปมาเณ โอกาเส โหตีติ อตฺโถ ฯ อภิหรตีติ โส เจ ทายโก ตสฺส ตํ ภตฺตํ กาเยน อภิหรตีติ อตฺโถ ฯ ปฏิกฺเขโป ปญฺญายตีติ ปฏิกฺเขโป ทิสฺสติ ฯ ตญฺเจ อภิหฏํ โส ภิกฺขุ กาเยน วา วาจาย วา ปฏิกฺขิปตีติ อตฺโถ ฯ เอวํ ปญฺจนฺนํ องฺคานํ วเสน ปวาริโต นาม โหตีติ ฯ วุตฺตํปิ เจตํ ปญฺจหิ อุปาลิ อากาเรหิ ปวารณา โหติ อสนํ ปญฺญายติ โภชนํ ปญฺญายติ หตฺถปาเส ฐิโต อภิหรติ ปฏิกฺเขโป ปญฺญายตีติ ๑-

ตตฺรายํ วินิจฺฉโย ฯ อสนนฺติ อาทีสุ ตาว ยญฺจ อสติ ยญฺจ โภชนํ หตฺถปาเส ฐิเตน อภิหฏํ ปฏิกฺขิปติ ตํ โอทโน กุมฺมาโส สตฺตุ มจฺโฉ มํสนฺติ อิเมสํ อญฺญตรเมว เวทิตพฺพํ ฯ ตตฺถ โอทโน นาม สาลิ วีหิ ยโว โคธุโม กงฺคุ วรโก กุทฺรุสโกติ สตฺตนฺนํ ธญฺญานํ ตณฺฑุเลหิ นิพฺพตฺโต ฯ ตตฺถ สาลีติ อนฺตมโส นิวารํ อุปาทาย สพฺพาปิ สาลิชาติ ฯ วีหีติ สพฺพาปิ วีหิชาติ ฯ ยวโคธุเมสุ เภโท นตฺถิ ฯ กงฺคูติ เสตรตฺตกาฬเภทา สพฺพาปิ กงฺคุชาติ ฯ วรโกติ อนฺตมโส วรกโปรกํ อุปาทาย สพฺพาปิ เสตวณฺณา วรกชาติ ฯ กุทฺรุสโกติ กาฬโกทฺรุโว เจว สามากาทิเภทา จ สพฺพาปิ ติณธญฺญชาติ ฯ นิวารวรกโปรกา เจตฺถ ธญฺญานุโลมาติ วทนฺติ ฯ ธญฺญานิ วา โหนฺตุ ธญฺญานุโลมานิ วา เอเตสํ วุตฺตปฺปเภทานํ สตฺตนฺนํ ธญฺญานํ ตณฺฑุเล คเหตฺวา ภตฺตํ ปจิสฺสามาติ วา ยาคุํ ปจิสฺสามาติ วา อมฺพิลปายาสาทีสุ อญฺญตรํ ปจิสฺสามาติ วา ยงฺกิญฺจิ สนฺธาย ปจนฺตุ ฯ สเจ อุณฺหํ วา สีตลํ วา ภุญฺชนฺตานํ โภชนกาเล คหิตคหิตฏฺฐาเน โอธิ ปญฺญายติ โอทนสงฺคหเมว คจฺฉติ ปวารณํ ชเนติ ฯ สเจ โอธิ น ปญฺญายติ ยาคุสงฺคหํ คจฺฉติ ปวารณํ น ชเนติ ฯ