อยํ ปเนตฺถ ปาลิมุตฺตกวินิจฺฉโย เวทิตพฺโพ ฯ ปญฺจหิ องฺเคหิ ปฏิคฺคหณํ รุหติ ฯ ถามมชฺฌิมสฺส ปุริสสฺส อุจฺจารณมตฺตํ โหติ หตฺถปาโส ปญฺญายติ อภิหาโร ปญฺญายติ เทโว วา มนุสฺโส วา ติรจฺฉานคโต วา เทติ ตํ ปน ภิกฺขุ กาเยน วา กายปฏิพนฺเธน วา ปฏิคฺคณฺหาติ ฯ เอวํ ปญฺจหงฺเคหิ ปฏิคฺคหณํ รุหติ ฯ

ตตฺถ ฐิตนิสินฺนนิปนฺนานํ ปวารณสิกฺขาปเท วุตฺตนเยน หตฺถปาโส เวทิตพฺโพ ฯ สเจ ปน ทายกปฏิคฺคาหเกสุ เอโก อากาเส โหติ เอโก ภูมิยํ ภุมฺมฏฺฐสฺส จ สีเสน อากาสฏฺฐสฺส จ ฐเปตฺวา ทาตุํ วา คเหตุํ วา ปสาริตหตฺถํ ยํ อาสนฺนตรํ องฺคํ ตสฺส โอริมนฺเตน หตฺถปาสปฺปมาณํ ปริจฺฉินฺทิตพฺพํ ฯ สเจปิ เอโก กูเป โหติ เอโก กูปตเฏ เอโก วา รุกฺเข เอโก ปฐวิยํ วุตฺตนเยเนว หตฺถปาสปฺปมาณํ ปริจฺฉินฺทิตพฺพํ ฯ เอวรูเป หตฺถปาเส ฐตฺวา สเจปิ ปกฺขี มุขตุณฺฑเกน หตฺถี วา โสณฺฑาย คเหตฺวา ปุปฺผํ วา ผลํ วา เทติ ปฏิคฺคหณํ รุหติ ฯ สเจ ปน ปน อฑฺฒฏฺฐมรตนสฺสาปิ หตฺถิโน ขนฺเธ นิสินฺโน เตน โสณฺฑาย ทียมานํ คณฺหาติ วฏฺฏติเยว ฯ เอโก พหูนิ ภตฺตพฺยญฺชนภาชนานิ สีเส กตฺวา ภิกฺขุสฺส สนฺติกํ อาคนฺตฺวา ฐิตโกว คณฺหาถาติ วทติ น ตาว อภิหาโร ปญฺญายติ ตสฺมา น คเหตพฺพํ ฯ สเจ ปน อีสกํปิ โอนมติ ภิกฺขุนา หตฺถํ ปสาเรตฺวา เหฏฺฐิมภาชนํ เอกเทเสนาปิ สมฺปฏิจฺฉิตพฺพํ ฯ เอตฺตาวตา สพฺพภาชนานิ ปฏิคฺคหิตานิ โหนฺติ ฯ ตโต ปฏฺฐาย โอโรเปตฺวา วา อุคฺฆาเฏตฺวา วา ยํ อิจฺฉติ ตํ คเหตุํ วฏฺฏติ ฯ สภตฺตปจฺฉิอาทิมฺหิ ปน เอกภาชเน วตฺตพฺพเมว นตฺถิ ฯ กาเชน ภตฺตํ หรนฺโตปิ สเจ กาชํ โอนาเมตฺวา เทติ วฏฺฏติ ฯ สเจปิ ตึสหตฺโถ เวฬุ โหติ เอกสฺมึ อนฺเต คุฬกุมฺโภ พทฺโธ โหติ เอกสฺมึ สปฺปิกุมฺโภ ตํ เจ ปฏิคฺคณฺหาติ สพฺพํ ปฏิคฺคหิตเมว ฯ อุจฺฉุยนฺตโทณิโต ปคฺฆรนฺตเมว รสํ คณฺหาถาติ วทติ อภิหาโร น ปญฺญายตีติ น คเหตพฺโพ ฯ สเจ ปน กสฏํ ฉฑฺเฑตฺวา หตฺเถน อุสฺสิญฺจิตฺวา อุสฺสิญฺจิตฺวา เทติ วฏฺฏติ ฯ

พหู ปตฺตา มญฺเจ วา ปีเฐ วา กฏสารเก วา โทณิยํ วา ผลเก วา ฐปิตา โหนฺติ ฯ ยตฺถ ฐิตสฺส ทายโก หตฺถปาเส โหติ ตตฺถ ฐตฺวา ปฏิคฺคหณสญฺญาย มญฺจาทีนิ องฺคุลิยาปิ ผุสิตฺวา ฐิเตน วา นิสินฺเนน วา นิปนฺเนน วา ยนฺเตสุ ปตฺเตสุ ทียติ ตํ สพฺพํ ปฏิคฺคหิตํ โหติ ฯ สเจปิ ปฏิคฺคเหสฺสามีติ มญฺจาทีนิ อารุหิตฺวา นิสีทติ วฏฺฏติเยว ฯ ปฐวิยํ ปน สเจปิ กุจฺฉิยา กุจฺฉึ อาหจฺจ ฐิตา โหนฺติ ยํ ยํ ปตฺตํ องฺคุลิยา วา สูจิยา วา ผุสิตฺวา นิสินฺโน โหติ ตตฺถ ตตฺถ ทียมานเมว ปฏิคฺคหิตํ โหติ ฯ ยตฺถ กตฺถจิ มหากฏสารหตฺถตฺถราทีสุ ฐปิตปตฺเต ปฏิคฺคหณํ น รุหตีติ วุตฺตํ ฯ ตํ หตฺถปาสาติกฺกมํ สนฺธาย วุตฺตนฺติ เวทิตพฺพํ ฯ หตฺถปาเส ปน สติ ยตฺถ กตฺถจิ วฏฺฏติ อญฺญตฺร ตตฺถ ชาตกา ฯ

เล่มที่ ๒ มหาวิภังค์ ภาค ๒๑๗๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องภิกษุรูปหนึ่ง พระบัญญัติ”