{๖๓๘} อกฺกนฺตสฺสาติ ฉตฺตทณฺฑเก องฺคุลนฺตรํ อปฺปเวเสตฺวา เกวลํ ปาทุกํ อกฺกมิตฺวา ฐิตสฺส ฯ ปฏิมุกฺกสฺสาติ ปฏิมุญฺจิตฺวา ฐิตสฺส ฯ อุปาหนายปิ เอเสว นโย ฯ โอมุกฺโกติ ปเนตฺถ ปณฺหิกพนฺธํ โอมุญฺจิตฺวา ฐิโต วุจฺจติ ฯ {๖๔๐} ยานคตสฺสาติ เอตฺถ สเจปิ ทฺวีหิ ชเนหิ หตฺถสงฺฆาเฏน คหิโต สาฏเก วา ฐเปตฺวา อํเสน วยฺหติ อยุตฺเต วา วยฺหาทิเก ยาเน วิสงฺขริตฺวา วา ฐปิเต จกฺกมตฺเตปิ นิสินฺโน ยานคโตเตฺวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ ฯ สเจ ปน เทฺวปิ เอกยาเน นิสินฺนา โหนฺติ วฏฺฏติ ฯ วิสุํ นิสินฺเนสุปิ อุจฺเจ ยาเน นิสินฺเนน นีเจ ยาเน นิสินฺนสฺส ธมฺมํ เทเสตุํ วฏฺฏติ ฯ สมปฺปมาเณปิ วฏฺฏติ ฯ ปุริเม ยาเน นิสินฺเนน ปจฺฉิเม นิสินฺนสฺส ธมฺมํ เทเสตุํ วฏฺฏติ ฯ ปจฺฉิเม ปน อุจฺจตเรปิ นิสินฺเนน ธมฺมํ เทเสตุํ น วฏฺฏติ ฯ {๖๔๑} สยนคตสฺสาติ อนฺตมโส กฏสารเกปิ ปกติภูมิยํปิ นิปนฺนสฺส อุจฺเจปิ มญฺเจ วา ปิเฐ วา ภูมิปฺปเทเส วา ฐิเตน วา นิสินฺเนน วา ธมฺมํ เทเสตุํ น วฏฺฏติ ฯ สยนคเตน ปน สยนคตสฺส อุจฺจตเร วา สมปฺปมาเณ วา นิปนฺเนน ธมฺมํ เทเสตุํ วฏฺฏติ ฯ นิปนฺเนน ฐิตสฺส วา นิสินฺนสฺส วา ธมฺมํ เทเสตุํ วฏฺฏติ ฯ นิสินฺเนนาปิ ฐิตสฺส วา นิสินฺนสฺส วา วฏฺฏติ ฯ ฐิเตน ฐิตสฺเสว วฏฺฏติ ฯ {๖๔๒} ปลฺลตฺถิกายาติ อาโยคปลฺลตฺถิกาย วา หตฺถปลฺลตฺถิกาย วา ทุสฺสปลฺลตฺถิกาย วา ยาย กายจิ ปลฺลตฺถิถาย นิสินฺนสฺส อคิลานสฺส ธมฺมํ เทเสตุํ น วฏฺฏติ ฯ {๖๔๓} เวฐิตสีสสฺสาติ ทุสฺสเวฐเนน วา มาลาทีหิ วา ยถา เกสนฺโต น ทิสฺสติ เอวํ เวฐิตสีสสฺส ฯ {๖๔๔} โอคุณฺฐิตสีสสฺสาติ สสีสํ ปารุตสฺส ฯ {๖๔๕} ฉมายํ นิสินฺเนนาติ ภูมิยํ นิสินฺเนน ฯ อาสเน นิสินฺนสฺสาติ อนฺตมโส วตฺถํปิ ติณานิปิ สนฺถริตฺวา นิสินฺนสฺส ฯ

{๖๔๗} ฉวกสฺสาติ จณฺฑาลสฺส ฯ ฉวกาติ จณฺฑาลี ฯ นิลีโนติ ปฏิจฺฉนฺโน หุตฺวา ฯ ยตฺร หิ นามาติ โย หิ นาม ฯ สพฺพมิทํ จ ปริคตนฺติ ตตฺเถว ปริปตีติ สพฺโพ อยํ โลโก สงฺกรํ คโต นิมฺมริยาโทติ เอวํ วจนํ วตฺวา ตตฺเถว เตสํ ทฺวินฺนํปิ อนฺตรา รุกฺขโต ปติโต ฯ ปติตฺวา จ ปน อุภินฺนํปิ ปุรโต ฐตฺวา อิมํ คาถํ อภาสิ อุโภ อตฺถํ น ชานนฺติ ฯเปฯ อสฺมา กุมฺภมิวาภิทาติ ๑- ฯ ตตฺถ อุโภ อตฺถํ น ชานนฺตีติ เทฺวปิ ชนา ปาลิยา อตฺถํ น ชานนฺติ ฯ ธมฺมํ น ปสฺสเรติ ปาลึ น ปสฺสนฺติ ฯ กตเม เต อุโภติ ฯ โย จายํ มนฺตํ วาเจติ โย จาธมฺเมน ธียตีติ เอวํ พฺราหฺมณํ จ ราชานํ จ อุโภปิ อธมฺมิกภาเว ฐเปสิ ฯ ตโต พฺราหฺมโณ สาลีนนฺติ คาถมาห ฯ